Η γνώση ειναι πραγματικά για όλους;

 Υπάρχει ένα ζήτημα που, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να αντιμετωπιστεί στην χώρα μας με απόλυτη σοβαρότητα: η κατάσταση των φοιτητών και, κυρίως, το κόστος της διαμονής και της επιβίωσής τους κατά τη διάρκεια των σπουδών.

Ακούμε διαρκώς ότι η γνώση και η ανώτατη εκπαίδευση είναι δικαίωμα όλων.

Εγώ, όμως, ένα πράγμα καταλαβαίνω πολύ καλά: στην πράξη, η πρόσβαση στις σπουδές γίνεται ολοένα και περισσότερο υπόθεση εκείνων που διαθέτουν οικονομική άνεση.

Μπορεί ένας νέος να έχει ταλέντο.
Να έχει εξαιρετική αντίληψη.
Να είναι ιδιοφυΐα.

Ποιος θα το ανακαλύψει, όμως, εάν δεν έχει τα χρήματα για να σπουδάσει;

Γιατί δεν αρκεί να περάσει κάποιος σε ένα πανεπιστήμιο. Πρέπει να μπορέσει και να ζήσει στην πόλη όπου βρίσκεται το ίδρυμα. Να πληρώσει ενοίκιο, λογαριασμούς, μετακινήσεις, διατροφή, βιβλία και όλα τα υπόλοιπα έξοδα που απαιτεί η καθημερινότητα.

Και εδώ βρίσκεται ένα τεράστιο πρόβλημα για την ελληνική οικογένεια.

Οι σπουδές των νέων, από τις οποίες ουσιαστικά εξαρτάται η μελλοντική επαγγελματική τους αποκατάσταση, βασίζονται συχνά στην οικονομική βοήθεια των γονέων. Γονείς που πολλές φορές αναγκάζονται να σηκώσουν δύο και τρία ενοίκια, μαζί με όλα τα υπόλοιπα έξοδα, για να μπορέσουν τα παιδιά τους να σπουδάσουν.

Και κάπως έτσι, η ζωή των ενηλίκων μαραζώνει μέσα στο άγχος.

«Δεν έχω. Πού θα τα βρω; Πώς θα τα καταφέρω μέχρι το τέλος του μήνα;»

Αυτό δεν μπορεί να αποτελεί το τίμημα της μόρφωσης.

Η λύση θα έπρεπε να έχει δοθεί εδώ και δεκαετίες.

Ένα πραγματικά κοινωνικό κράτος οφείλει να φροντίζει πρωτίστως για τους νέους του. Και πριν ακόμη ανακοινώσει τις θέσεις εισαγωγής στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, θα έπρεπε να έχει εξασφαλίσει τις βασικές προϋποθέσεις ώστε ο φοιτητής να μπορεί να σπουδάσει με αξιοπρέπεια.

Γιατί, λοιπόν, να μην υπάρχει ένα οργανωμένο σύστημα μερικής απασχόλησης φοιτητών, καθ’ όλη τη διάρκεια της φοίτησης, με θέσεις που θα συνδέονται με τις πραγματικές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας και της οικονομίας;

Ο φοιτητής θα εργάζεται, θα αποκτά εμπειρία, θα αποκτά ένα εισόδημα και, κυρίως, θα απαλλάσσεται ένα μέρος της οικογένειάς του από το δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος.

Αυτό δεν είναι ελεημοσύνη.

Είναι αξιοπρέπεια. Είναι ευθύνη. Είναι επένδυση στον άνθρωπο.

Και βέβαια, η συζήτηση δεν μπορεί να σταματήσει εδώ.

Μιλάμε διαρκώς για μόρφωση, πτυχία, επιστήμη και «νέα γενιά». Πολύ σωστά.

Αλλά ας κοιτάξουμε και γύρω μας.

Αν εξετάσουμε έργα που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια στην πόλη μας, μπορούμε πραγματικά να πούμε ότι το αποτέλεσμα ανταποκρίνεται στο επίπεδο της επιστημονικής κατάρτισης που υποτίθεται ότι διαθέτουμε;

Κυκλοφορώ πολλές φορές τις απογευματινές ώρες και αναρωτιέμαι:

Πού είναι η αστυνόμευση της πόλης;

Πολλές φορές, πουθενά. Ποιός μπορεί να νιώθει ασφαλής;

Και μετά έρχεται το γνωστό ελληνικό μοντέλο:

Πρώτα η ατασθαλία, μετά το πρόβλημα και στο τέλος η συζήτηση για το τι θα έπρεπε να είχε γίνει.

Όχι.

Ένα κράτος δεν λειτουργεί εκ των υστέρων.

Προβλέπει. Σχεδιάζει. Προλαμβάνει. Ελέγχει.

Και κυρίως, επενδύει στους πολίτες του.

Γιατί ένας νέος που δεν μπορεί να σπουδάσει επειδή η οικογένειά του δεν αντέχει το κόστος, δεν είναι απλώς ένα προσωπικό πρόβλημα.

Είναι απώλεια για ολόκληρη την κοινωνία.

Μπορεί ανάμεσα σε αυτούς τους νέους να βρίσκεται ο αυριανός μηχανικός, γιατρός, επιστήμονας, ερευνητής, εκπαιδευτικός ή επιχειρηματίας που θα μπορούσε να αλλάξει την πόλη και τη χώρα.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν έχουμε πανεπιστήμια. Το ερώτημα είναι:

Έχουμε δημιουργήσει μια κοινωνία που επιτρέπει στους πραγματικά ικανούς να φτάσουν μέχρι αυτά;

Γιατί αν η απάντηση εξαρτάται κυρίως από το πορτοφόλι των γονέων, τότε ας είμαστε ειλικρινείς:

η γνώση μπορεί να είναι θεωρητικά για όλους, αλλά στην πράξη δεν είναι ακόμη προσβάσιμη σε όλους.

Τι κοινωνία θέλουμε να δημιουργήσουμε;

Μια κοινωνία στην οποία ο νέος θα προχωρά επειδή έχει ικανότητες, θέληση και εργατικότητα ή μια κοινωνία στην οποία θα προχωρά κυρίως εκείνος που έχει την οικονομική δυνατότητα να αντέξει μέχρι το τέλος;

Η Πολιτεία δεν μπορεί να ζητά από τους νέους να ονειρεύονται ένα καλύτερο μέλλον και ταυτόχρονα να αφήνει τις οικογένειές τους να γονατίζουν οικονομικά για να τους το εξασφαλίσουν.

Η παιδεία δεν είναι πολυτέλεια.
Η εργασία δεν είναι ντροπή.
Η αξιοπρέπεια δεν είναι προνόμιο των λίγων.

Αν θέλουμε πραγματικά μια χώρα με μέλλον, ας αρχίσουμε από εκείνους που θα την παραλάβουν.

Το μέλλον μιας κοινωνίας δεν χτίζεται με μεγαλόστομες διακηρύξεις. Χτίζεται όταν δίνεις στον νέο τη δυνατότητα να σταθεί μόνος του στα πόδια του και να αποδείξει τι πραγματικά αξίζει.

 

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης