Ερμηνευτική θεωρία της Ελληνικής αυτόχθονης συνέχειας

 

Οι Έλληνες αποτελούν τη συνέχεια ενός αρχαιότατου ελληνικού πυρήνα του Αιγαίου, ο οποίος διαμορφώθηκε μέσα στο ιδιαίτερο γεωγραφικό περιβάλλον της ως το νοτιότερο τμήμα της ευρωπαικής ηπείρου και του νησιωτικού χώρου ήδη από τη νεολιθική εποχή και την εποχή του χαλκού. Η θάλασσα, τα νησιά, οι απόκρημνες ακτές και η ανάγκη επικοινωνίας μεταξύ μικρών κοινοτήτων δημιούργησαν έναν λαό στραμμένο από νωρίς στη ναυτιλία, το εμπόριο και την εξερεύνηση.

Οι μεταγενέστερες επαφές με ινδοευρωπαϊκούς πληθυσμούς (αρχαίοι πληθυσμοί της ευρασιατικής στέπας που διασκόρπισαν γλώσσες και πολιτισμικά στοιχεία σε μεγάλη περιοχή της Ευρώπης και Ασίας)  δεν αντικατέστησαν αυτόν τον πυρήνα, αλλά οδήγησαν σε επιλεκτική αφομοίωση τεχνολογιών, πολεμικών πρακτικών και γλωσσικών στοιχείων ενώ ο βασικός χαρακτήρας του ελληνικού κόσμου παρέμεινε αυτόχθονος και συνεχής μέσα στον χρόνο.

Πολύ πριν εμφανιστούν οι μεγάλες μετακινήσεις νομαδικών φυλών στην Ευρώπη, στον προϊστορικό ελλαδικό χώρο είχαν ήδη αναπτυχθεί οργανωμένες κοινωνίες με ναυτική δύναμη, τεχνογνωσία και πολιτισμό. Ο Μινωικός πολιτισμός της Κρήτης και αργότερα ο Μυκηναϊκός κόσμος αποδεικνύουν ότι οι έλληνες διέθεταν ανεπτυγμένη ναυσιπλοΐα, εμπορικά δίκτυα, σύνθετη αρχιτεκτονική, μεταλλουργία και οργανωμένη διοίκηση πολλούς αιώνες πριν από τον μεγάλο ελληνικό αποικισμό του Εύξεινου Πόντου, της Μεγάλης Ελλάδας της Βόρειας Αφρικής και της Μικράς Ασίας.

Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι οι Έλληνες δεν δημιουργήθηκαν ξαφνικά από μια εξωτερική εισβολή, αλλά εξελίχθηκαν κυρίως μέσα στον ίδιο το γεωγραφικό τους ανάγλυφο. Οι επαφές με ινδοευρωπαϊκές νομαδικές φυλές πιθανόν έφεραν νέες τεχνολογίες, όπως η εκτεταμένη χρήση του αλόγου, του πολεμικού άρματος, νέων τύπων όπλων και μορφών πολεμικής οργάνωσης. Όμως αυτές οι επιρροές δεν αλλοίωσαν τον ήδη υπάρχοντα πολιτισμό, αντίθετα, αφομοιώθηκαν από έναν λαό (τον ελληνικό) που διέθετε ήδη ισχυρή πολιτισμική βάση, όπως αποτυπώνεται στη διαμόρφωση θρησκευτικών αντιλήψεων που κορυφώνονται αργότερα στο δωδεκάθεο, στην ανάπτυξη ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής παράδοσης με τα μινωικά ανάκτορα και μυκηναϊκές οχυρώσεις, καθώς και στην εξέλιξη της γλυπτικής, όπου ιδιαίτερα στην κλασική περίοδο αναδεικνύεται η ιδεατή απόδοση του ανθρώπινου σώματος και του αθλητικού ιδεώδους μέσα από έργα σε μάρμαρο και χαλκό.

Το γεγονός ότι οι Έλληνες πραγματοποίησαν μεγάλες θαλάσσιες μετακινήσεις και ίδρυσαν αποικίες σε τεράστιες αποστάσεις δείχνει ότι διέθεταν ήδη υψηλό επίπεδο ναυτικής γνώσης των μεγάλων εμπορικών διαδρομών, γεωγραφικής αντίληψης και κοινωνικής οργάνωσης. Ένας λαός που ήδη από την αρχαιότητα ταξίδευε από το Αιγαίο στην Σινώπη στην Τραπεζούντα στην Οδησσό στο Παντικάπαιον και Ταυρική, στις Συρακούσες, στη Μεσσήνη, στον Κρότων, στη Μασσαλία μέχρι τις Ηράκλειες Στήλες (Γιβραλτάρ) και στα παραθαλάσσια ελληνικά κέντρα της Β. Αφρικής, Κυρήνης και Ναύκρατις, αποτελούσε ήδη ένα εξελιγμένο εμπορικό και πολεμικό ναυτικό.

Η Ελληνική γλώσσα, όπως υποστηρίζουν παγκόσμιες επιστημονικές μελέτες παρότι παρουσιάζει συγγένειες με τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες εξελίχθηκε μέσα στον ιδιαίτερο χώρο του Αιγαίου και απέκτησε μοναδικό χαρακτήρα, πλούτο και ιστορική συνέχεια.

Συνεπώς, ο ελληνικός κόσμος μπορεί να ερμηνευθεί ως αποτέλεσμα μακράς συνέχειας ενός αυτόχθονου πολιτισμού, ο οποίος αφομοίωσε εξωτερικές επιρροές αλλά διατήρησε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του, τη ναυτική του φυσιογνωμία και την πολιτισμική του ταυτότητα, όπως αυτή αποτυπώνεται στις τέχνες και τα γράμματα, με την ανάπτυξη της ποίησης, της φιλοσοφίας και της ιστοριογραφίας, στον αθλητισμό με τη διαμόρφωση του ιδεώδους της σωματικής άσκησης και των αγώνων, στην ιατρική με συστηματικές προσπάθειες κατανόησης της ανθρώπινης υγείας και της φυσιολογίας καθώς και στην αστρονομία και την κοσμολογική σκέψη, μέσω της μελέτης των ουρανίων σωμάτων και της προσπάθειας ερμηνείας της τάξης του σύμπαντος.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας
Συντονιστής Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

η Πτώση

Υπάρχει μια βαθύτερη νομοτέλεια στη φύση της επιβίωσης, την οποία ο άνθρωπος αναπαράγει ασυναίσθητα σε όλη του τη ζωή.

Όταν μια αποτυχία απειλεί να τον καταρρεύσει ψυχικά και ηθικά, αρνείται να σταθεί απέναντί της για να την αντικρίσει κατάματα.
Σπάνια επιλέγει να ωριμάσει μέσα απ’ αυτήν, να ακονίσει τη σκέψη και την αντίληψή του.

Αντίθετα, αναζητά απεγνωσμένα ένα σωσίβιο επιβίωσης. Κάτι άμεσο. Κάτι που θα τον κρατήσει όρθιο, έστω και προσωρινά.
Γιατί η μοναξιά της πτώσης τρομάζει περισσότερο από την ίδια την πτώση.

Κι αυτό δεν αφορά μόνο έναν εσωτερικό φόβο κατάρρευσης, αλλά και τη διαρκή πίεση της καθημερινότητας, όπου ο άνθρωπος νιώθει την ανάγκη να κρατηθεί από κάτι για να σταθεί μέσα στον συνεχή ανταγωνισμό.

Και τότε μοιάζει με ένα πρωτόγονο θηλαστικό, έναν πίθηκο, που την ώρα που πέφτει στο κενό, αρπάζει ξαφνικά το επόμενο κλαδί πιστεύοντας πως σώθηκε.

Μα η σωτηρία του είναι μόνο η παράταση της πτώσης.

Κι αυτό γιατί, όταν απειλείται η εικόνα του εαυτού του, ο άνθρωπος πολύ δύσκολα αντέχει το κενό της μετάβασης.
Μεταπηδά βιαστικά σε κάτι νέο το οποίο μπορεί να είναι μια νέα συνήθεια, μια σχέση, μια ιδέα, μια επιβεβαίωση, έναν στόχο όχι όμως από αληθινή επιλογή αλλά από φόβο απέναντι στην  αδράνεια και τη σιωπή που τον φέρνει αντιμέτωπο με τον εαυτό του.

Κι έτσι συνεχίζει την ίδια κίνηση ξανά και ξανά.
Από κλαδί σε κλαδί.
Από φόβο σε φόβο.
Από ψευδαίσθηση σε ψευδαίσθηση.

Χωρίς ποτέ να μένει πραγματικά μόνος με τον εαυτό του.
Χωρίς ποτέ να βυθίζεται αρκετά μέσα του να ξεδιαλύνει τις συγκρούσεις του ώστε να καταλάβει ποιος είναι όταν δεν έχει πια από πού να κρατηθεί.

Ώσπου κάποτε δεν θα υπάρχει άλλο κλαδί.

Και τότε, καθώς θα πέφτει στο κενό και θα βλέπει το βάραθρο να ανοίγεται κάτω απο τα πόδια του, ενώ τα δέντρα θα μεγαλώνουν ολοένα μέσα στα μάτια του, ίσως για πρώτη φορά αντικρίσει καθαρά τη ζωή του.

Ίσως τότε καταλάβει πόσο επιφανειακά έζησε.
Πόσο χρόνο πέρασε απλώς επιβιώνοντας, χωρίς ποτέ να μάθει πραγματικά να στέκεται.

Η αληθινή ωρίμανση αρχίζει μόνο όταν ο άνθρωπος πάψει να ψάχνει το επόμενο κλαδί και στραφεί επιτέλους προς τη μοναδική δύναμη που μπορεί πραγματικά να τον κρατήσει όρθιο: την εσωτερική του δύναμη.

Αυτά  γίνονται πιο κατανοητά όσο ο άνθρωπος εξακολουθεί να παραμένει μέσα στον κύκλο της ζωής.Ίσως όλη αυτή η διαδικασία να μην αφορά μόνο την εσωτερική δύναμη του ανθρώπου αλλά και τη σταδιακή του εξέλιξη από τα πρωτόγονα ένστικτα προς μια πιο συνειδητή μορφή ύπαρξης.

 

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Η φθορά του λόγου

Είναι πραγματικά λυπηρό να διαπιστώνει κανείς ότι υπάρχουν άνθρωποι που διανύουν το βασικότερο τεταρτημόριο της ζωής τους και δεν έχουν καταφέρει να μάθουν να μιλούν με ευγένεια στον συνομιλητή τους. Δεν θέλω να πιστεύω πως αυτό οφείλεται σε ανεπάρκεια γραμματικών γνώσεων, αλλά ίσως σε έλλειψη στοιχειώδους μόρφωσης. Γιατί η μόρφωση δεν εξαντλείται στην ακαδημαϊκή γνώση, αλλά εκτείνεται στην καλλιέργεια του χαρακτήρα και στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος στέκεται απέναντι στον άλλον.

Η εμμονική τάση της αμάθειας να επιβάλλεται συνδέεται συχνά με φαινόμενα υποβάθμισης όσων υπερέχουν σε γνώση. Πρόκειται για έναν λανθασμένο τρόπο προσέγγισης που ενδέχεται να εκφράζει ανασφάλειες, μέσα από την περιφρόνηση των ορίων του σεβασμού.

Αναρωτιέμαι πόσο πρέπει να αποτραβιέται κανείς για να μην έρχεται διαρκώς αντιμέτωπος με αγενείς και ανώριμες συμπεριφορές. Και γιατί ο προσβαλλόμενος να θεωρείται διαρκώς υποχρεωμένος να ανέχεται τα πάντα. Δεν μπορεί η ευγένεια να ταυτίζεται με διαρκή αυτοκαταστολή, ούτε η ψυχραιμία με σιωπηλή αποδοχή.

Πού ακριβώς επισημαίνεται ότι ο λογικός άνθρωπος οφείλει να ανέχεται κάθε μορφή προσβολής μόνο και μόνο για να αποφεύγεται η ένταση; Και πώς μπορεί αυτό να θεωρείται κανόνας μιας δημοκρατικής κοινωνίας που βασίζεται στην ισότητα δικαιωμάτων και στον αμοιβαίο σεβασμό;

Η δημοκρατία πράγματι στηρίζεται στην ανοχή. Όμως η ανοχή δεν σημαίνει απουσία ορίων. Δεν σημαίνει ότι κάθε συμπεριφορά αποκτά αυτομάτως νομιμοποίηση επειδή κάποιος επικαλείται την ελευθερία λόγου ή το δικαίωμα έκφρασης. Μια πραγματικά υγιής κοινωνία απαιτεί ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία, τον αλληλοσεβασμό και την ευθύνη των λόγων και των πράξεων.

Αν η κοινωνία απαιτεί μόνο από τον ευγενή, τον ψύχραιμο και τον λογικό να αυτοσυγκρατείται διαρκώς, ενώ αφήνει τον αγενή και τον προκλητικό χωρίς συνέπειες, τότε δημιουργείται μια στρεβλή ηθική κατάσταση: ο πολιτισμένος περιορίζεται για να μη διαταραχθεί η ασχήμια της συμπεριφοράς των άλλων.

Ο Κάρλ Πόπερ, στο έργο του Η Ανοιχτή Κοινωνία και οι Εχθροί της (1945), διατύπωσε το «παράδοξο της ανεκτικότητας»: όταν μια κοινωνία ανέχεται απεριόριστα την επιθετικότητα, τη χυδαιότητα και την κατάχρηση της ελευθερίας, στο τέλος υπονομεύεται η ίδια η ανοχή πάνω στην οποία στηρίζεται.

Υπάρχει επίσης μια βαθύτερη ψυχολογική διάσταση. Συχνά η κοινωνία εξυψώνει την ηρεμία ως υπέρτατη αρετή, ακόμη κι όταν αυτή μετατρέπεται σε καταπίεση του φυσιολογικού θυμού. Όμως ο θυμός δεν είναι πάντοτε αρνητικός, υπάρχει και ο ηθικός θυμός: η αντίδραση απέναντι στην αδικία, στην απαξίωση και στην προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Άλλο, λοιπόν, η υπεράσπιση της αξιοπρέπειας και άλλο η τυφλή επιθετικότητα. Η συνεχής καταπίεση της αντίδρασης δεν παράγει πολιτισμό, συχνά οδηγεί σε εσωτερική φθορά, αγανάκτηση και σε εκρήξεις συσσωρευμένης οργής.

Αν η κοινωνική ειρήνη στηρίζεται αποκλειστικά στη σιωπή των αξιοπρεπών ανθρώπων, τότε δεν μιλάμε για υγιή κοινωνία, αλλά για μια εύθραυστη ισορροπία φόβου, ανοχής και παραίτησης.

Και σε αυτό διαφωνώ κάθετα και αμετάκλητα.

Ο πολιτισμός δεν φαίνεται από το πόσο ανέχεται κανείς την αγένεια, αλλά από το πόσο σέβεται τον άνθρωπο απέναντί του.

Γι’ αυτό και δυσκολεύομαι να ακούω ανθρώπους να θαυμάζουν τον λόγο ή να εκφράζουν φιλοφρονήσεις, αλλά όταν έρχεται η στιγμή μιας ουσιαστικής συζήτησης να αδυνατούν να επιχειρηματολογήσουν με σοβαρότητα, καταφεύγοντας άλλοτε από άγνοια και άλλοτε από συνήθεια σε μια πρόχειρη, επιπόλαιη και συχνά λαϊκίζουσα φρασεολογία.

Γιατί η ουσία δεν βρίσκεται στους εντυπωσιασμούς της στιγμής, αλλά στην ικανότητα του ανθρώπου να σκέφτεται, να ακούει και να εκφράζεται με σεβασμό, επιχειρήματα και μέτρο. Στη δυνατότητα να διαφωνεί χωρίς να εκχυδαΐζει τον διάλογο.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Στάση ζωής - Συνειδητή πορεία

 

Ο άνθρωπος οφείλει να αγαπά και να σέβεται πρώτα τον εαυτό του, όχι από εγωισμό, αλλά με επίγνωση της αξίας του. Τότε μπορεί να αναγνωρίσει και να εκτιμήσει ουσιαστικά και τον συνάνθρωπο του. Ο αυτοσεβασμός δεν είναι διαπραγματεύσιμος, αποτελεί θεμελιώδες κλειδί για  ισορροπημένες σχέσεις.

Η ευγένεια, ωστόσο, δεν ταυτίζεται με την ανοχή. Στο σημείο όπου εμφανίζεται η αυθάδεια και η αδικία είναι αναγκαίο να τίθενται όρια. Η συμπεριφορά των άλλων καθορίζει την απόσταση.

Η στάση μπορεί να παραμένει αξιοπρεπής και ψύχραιμη, χωρίς να μετατρέπεται σε παθητικότητα. Ο σεβασμός προς τους άλλους δεν σημαίνει παραίτηση από τον ίδιο τον εαυτό. Δηλώνει ανωτερότητα. Η ευαίσθητη ψυχή κρύβει υψηλό δείκτη ενσυναίσθησης. Μια βαθύτερη ικανότητα κατανόησης και σεβασμού της ζωής σε κάθε της μορφή. Αυτή εκφράζεται όχι μόνο στις ανθρώπινες σχέσεις αλλά και στη στάση απέναντι στα ζώα, εκεί όπου η συμπεριφορά δεν επηρεάζεται από συμφέρον ή προσδοκία, αλλά αποκαλύπτει την αυθεντική ηθική συγκρότηση του ανθρώπου.

Η ευγένεια δεν είναι αδυναμία, είναι η εσωτερική αντανάκλαση μιας ώριμης προσωπικότητας, δομημένης πάνω στη γνώση, την εμπειρία και μια συνειδητή στάση ζωής.

Ιδιαίτερα δύσκολη γίνεται η συνειδητοποίηση όταν η απογοήτευση προέρχεται από ανθρώπους στενού περιβάλλοντος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αποκαλύπτεται συχνά ότι τα συμφέροντα υπερισχύουν των σχέσεων και ότι η εμπιστοσύνη είναι εύθραυστη. Τότε γίνεται πιο έντονη η αίσθηση της μοναχικής πορείας που καλείται να διανύσει κάθε άνθρωπος.

Αυτή η εμπειρία δεν πρέπει να αποτελεί κατάληξη αλλά σημείο καμπής.

Η πραγματική δύναμη έγκειται στην ικανότητα του ανθρώπου να στηρίζεται στον εαυτό του, χωρίς να απομονώνεται από τους άλλους. Να εξελίσσεται, να θέτει όρια και να επιλέγει με μεγαλύτερη επίγνωση τους ανθρώπους που αξίζουν να βρίσκονται δίπλα του και γενικότερα στη ζωή του. Δυνατός δε σημαίνει μονάχα αυτός που δεν λυγίζει αλλά εκείνος που δεν χάνει τον εαυτό του σε αντίξοες συνθήκες και παραμένει αυθεντικός.

Διότι, “αδύναμος κρίκος” δεν είναι εκείνος που δοκιμάστηκε και απορρίφθηκε αλλά εκείνος που δεν αξιοποίησε την εμπειρία για να γίνει πιο ισχυρός. Και όταν ο άνθρωπος συνεχίζει να παραμένει παγιδευμένος μέσα στον κυκεώνα των συνεπειών ενός σφοδρού περάσματος, η επαναφορά γίνεται ακόμα δυσκολότερη και η παρουσία του κινδυνεύει να μετατραπεί σε σκιά μέσα στη ροή της καθημερινότητας.

Η εμπειρία δεν είναι το τέλος μιας δύσκολης φάσης αλλά η αρχή μιας πιο ώριμης εξέλιξης του ανθρώπου.

Γιατί “πλούσιος” άνθρωπος είναι εκείνος που πλαισιώνεται από ανθρώπους με ταπεινή και αληθινή ψυχή, οι οποίοι, χωρίς να το συνειδητοποιούν, του μεταδίδουν τα χρήσιμα δώρα της ζωής που δεν ειναι κάτι περισσότερο απο τη γαλήνη και την ηρεμία.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Η φήμη και η πραγματική επιτυχία

 

Η φήμη δεν χτίζεται από μεμονωμένα περιστατικά αλλά από επαναλαμβανόμενη εμπειρία. Αυτό σημαίνει ότι μια στιγμή ή ένα μεμονωμένο περιστατικό δεν μπορεί να καθορίσει πώς μας βλέπουν οι άλλοι, ούτε μία στοχευμένη συκοφαντία μπορεί να αλλάξει την εικόνα που έχουμε δημιουργήσει στη συνείδηση των ανθρώπων γύρω μας. Κάθε μικρή επιτυχία που κατακτάμε δεν είναι δώρο, αλλά αποτέλεσμα υπερπροσπάθειας , μιας προσπάθειας που συνδυάζει ταυτόχρονα ταπεινότητα, σεβασμό, κοινωνικότητα, αλληλεπίδραση, προσφορά και καλοκαγαθία.

Στον περίγυρο της καθημερινότητας και στο περιβάλλον εργασίας, πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να μειώσουν ή να δυσφημίσουν μια ισχυρή προσωπικότητα. Οι προσπάθειες αυτές μπορεί να είναι εσκεμμένες ή παρορμητικές, μπορεί να εμφανίζονται ως σχόλια, υπονοούμενα ή ψιθυριστές κουβέντες. Όμως, αυτά τα περιστατικά είναι στιγμιαία και ανούσια, και δεν αξίζουν να μας αποσπούν την προσοχή.

Αυτό που πραγματικά αποτυπώνεται, είναι η συνέπεια, η σταθερότητα και ο τρόπος που ενεργούμε καθημερινά. Η συνέπεια δεν καθορίζεται μόνο από το βαθμό εργασιακής απόδοσης ή την έντονη συμμετοχή στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, αλλά και στις μικρές μας συνήθειες, στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε απροειδοποίητα ανεξέλεγκτα περιστατικά, στα λόγια και τις πράξεις μας. Αυτά χτίζουν σεβασμό και αξιοπιστία, αξίες που κανένας παρασιτικός θόρυβος δεν μπορεί να καταστρέψει.

Η δύναμη μιας προσωπικότητας φαίνεται από τη στάση της όταν βρίσκει πρόσφορες λύσεις και αντιμετωπίζει καταστάσεις αθόρυβα και νηφάλια χωρίς να υπονομεύει κανέναν. Φαίνεται από την ικανότητά της να μην παρασύρεται από μικροεντάσεις ή συκοφαντίες και από την επιμονή της στον χρόνο. Η πραγματική επιτυχία δεν είναι ένας καλός τίτλος, είναι η δυνατότητα να παραμένει κανείς αυθεντικός, σταθερός, συνεπής και αξιόπιστος σε κάθε πτυχή της ζωής του.

Παράδειγμα στην πράξη

Ένας επαγγελματίας  σε ενα συγκεκριμένο τομέα που συχνά δέχεται κριτική ή αντιπαράθεση μπορεί να αφήσει τον θυμό του να φανεί, να φωνάξει ή να αντιδράσει παρορμητικά. Σε αυτή την περίπτωση, το περιστατικό μένει στη μνήμη των άλλων και ίσως παραποιεί την εικόνα του. Αν όμως κρατήσει την ψυχραιμία του, θέσει καθαρά όρια και συνεχίσει τη δουλειά του με συνέπεια και επαγγελματισμό, τότε η εικόνα που χτίζει είναι πολύ ισχυρότερη και διαρκής. Αυτό είναι το είδος της επιτυχίας που μένει, όχι τα λόγια των άλλων.

Στην προσωπική ζωή ισχύει ακριβώς το ίδιο. Υπάρχουν πάντα άνθρωποι που θα προσπαθήσουν να μειώσουν, να δημιουργήσουν εμπόδια, είτε από φθόνο είτε από έλλειψη κατανόησης. Αυτά τα γεγονότα μπορεί να προκαλέσουν εκνευρισμό ή αμηχανία, αλλά η διαφορά γίνεται όταν επιλέγουμε να μην τα αφήσουμε να μας καθορίσουν. Όταν η συμπεριφορά μας παραμένει σταθερή και συνδεδεμένη με αξίες όπως η ταπεινότητα και η προσφορά, αυτά τα περιστατικά χάνουν τη δύναμή τους.

Η πραγματική επιτυχία βρίσκεται στο αποτέλεσμα προσπάθειας σε βάθος χρόνου. Δεν είναι η φήμη που κατασκευάζεται από τον θόρυβο των επιτήδειων. Είναι η αίσθηση της ολοκλήρωσης, της αυτοεκτίμησης και της επίδρασης που έχουμε στους γύρω μας μέσω της στάσης μας και της συμπεριφοράς μας. Και αυτός είναι ο λόγος που η συνέπεια δημιουργεί φήμη . Όχι στιγμές αλλά καθημερινή και σταθερή δράση.

Η αληθινή δύναμη και η πραγματική αξιοπιστία χτίζονται καθημερινά. Κανένας μνησίκακος ή κακόβουλος δεν μπορεί να τη γκρεμίσει. Αντιθέτως, η συνέπεια, η σταθερότητα και η ακεραιότητα είναι αυτά που παραμένουν και που δίνουν νόημα στην εικόνα μας και στον σεβασμό που κερδίζουμε.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Μια κοινωνία σε αναμονή: η συνήθεια της απάθειας

 

Υπάρχει ένα φαινόμενο που επαναλαμβάνεται εδώ και χρόνια: έντονη κριτική, διαρκής γκρίνια, αλλά χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Ίσως εκεί να κρύβεται και ένα μέρος της απάθειας που έχουμε συνηθίσει ως κοινωνία. Όταν η κριτική μένει στην επιφάνεια και δεν συνοδεύεται από προτάσεις ή ευθύνη, τελικά δεν οδηγεί σε αλλαγή, απλώς αναπαράγει το ίδιο το αδιέξοδο.

Και αυτό δεν είναι θεωρία. Το βλέπει κανείς στην καθημερινότητα. Σε μια κοινωνία που συχνά λειτουργεί ως μικρογραφία του ίδιου του κράτους.

Αυτό με προβληματίζει βαθιά και θα έπρεπε να προβληματίζει τους περισσότερους  ελεύθερους συμπολίτες μου. Ως κοινωνία, αξίζει να προτείνονται λύσεις και μέτρα που να προστατεύουν τους ίδιους τους πολίτες.

Στους ανθρώπους που δεν συμπεριφέρονται πια με την ηρεμία και την πληρότητα της ανθρώπινης φύσης, που υπολειτουργούν, που τρέχουν διαρκώς, σκυφτοί, με άγχος και βιασύνη. Σε μια ένταση που έχει γίνει κανονικότητα. Ακόμη και σε μικρές συμπεριφορές «ακούσιας παραβατικότητας», όχι από πρόθεση αλλά από πίεση, κούραση και έλλειψη χρόνου και προοπτικής.

Και εμείς τι κάνουμε απέναντι σε αυτό; Μένουμε κοντά στο φαινόμενο, ή το αγνοούμε για να συνεχίσουμε αμέριμνα τη μέρα μας; Να μη χαλάσει η γεύση του καφέ στο επόμενο στέκι; Κάνουν την πασαρέλα για να δείξουν απλώς ότι υπάρχουν; Ή παρελαύνουν γιατί, μέσα από την προσωπική τους προσπάθεια, έχουν πετύχει κάτι πραγματικά ξεχωριστό για όλους; Νευριάζουμε με εμάς, με τους άλλους; Ποιοί είναι "το εμείς" και ποιοί ειναι "οι άλλοι"; Νευριάζει κανείς με τον εαυτό του για τις δικές του αδυναμίες, ή με τους γύρω που τρέχουν συνεχώς, σκυφτοί και αγχωμένοι; Γινόμαστε επιθετικοί γιατί μια συμπεριφορά μας προσβάλλει ηθικά; Και, τελικά, μήπως έτσι δημιουργούμε περισσότερα προβλήματα; Πως πρέπει να πράξουμε και ποιος φέρει την ευθύνη;

Και μέσα σε όλα όσα ταλανίζουν τον ενήλικα, που πασχίζει να γεφυρώσει το δικό του χρονικό πεπρωμένο, τα πιο ουσιαστικά ζητήματα μένουν πίσω. Και ένα από τα σημαντικότερα σήμερα αφορά τους νέους ανθρώπους.

Όταν δεν υπάρχει ασφάλεια, όταν η εργασία δεν αμείβεται αξιοπρεπώς, τότε είναι φυσικό να μην μπορούν να δραστηριοποιηθούν στον τόπο τους. Έτσι οδηγούνται στο να αναζητούν ευκαιρίες αλλού, συχνά με αβέβαιες ή και φρούδες προσδοκίες.

Αυτό δεν είναι μόνο προσωπικό πρόβλημα. Πλήττει το δημογραφικό και περιορίζει την εξέλιξη ολόκληρης της κοινωνίας.

Και την ίδια στιγμή, αντικρύζουμε με λύπη μια διαχρονική υποβάθμιση στην ποιότητα της ψυχαγωγίας και του πολιτισμού. Βαμμένες πινακίδες, τοίχοι, κυτία ενδείξεις που δηλώνουν αντίδραση, φωνές χωρίς θόρυβο που ενοχλούν το μάτι και υποδηλώνουν ότι κάτι δεν πάει καλά!  Η έλλειψη χώρων όπως το θέατρο ο κινηματογράφος και η όπερα δεν είναι απλώς πολιτιστικό έλλειμμα, στερεί από τον άνθρωπο ένα σημαντικό καταφύγιο έκφρασης και αποφόρτισης από την καθημερινότητα.

Ίσως τελικά το ζήτημα δεν είναι πόσο έντονα μιλάμε, αλλά πόσο ουσιαστικά. Γιατί χωρίς βάθος, η κριτική γίνεται συνήθεια και η συνήθεια, απάθεια.

 

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας - Συντονιστής Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Η δύναμη της ειρήνης

Την τελευταία εβδομάδα άκουσα τη λέξη «πόλεμος» περισσότερες φορές απ’ όσες μπορώ να θυμηθώ. Στα δελτία ειδήσεων, στις αναλύσεις, στα πάνελ, στα έκτακτα. Η λέξη επαναλαμβάνεται με τέτοια ένταση ώστε να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι του υποσυνείδητου. Η λέξη «ειρήνη»..ακούγεται σπάνια.

Η συνεχής αναπαραγωγή μιας απειλής δεν είναι ουδέτερη πράξη. Η γλώσσα διαμορφώνει αντίληψη, η αντίληψη διαμορφώνει στάση και η στάση διαμορφώνει κοινωνική συμπεριφορά. Όταν ο δημόσιος λόγος κατακλύζεται από σενάρια σύρραξης, καταστροφής και κλιμάκωσης, ο φόβος παύει να είναι παροδικό συναίσθημα και γίνεται μόνιμο υπόστρωμα.

Τα τελευταία χρόνια βιώσαμε μια περίοδο παγκόσμιας αβεβαιότητας. Η κοινωνία δοκιμάστηκε, η εμπιστοσύνη κλονίστηκε, οι αντοχές μειώθηκαν. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η διαχείριση της πληροφορίας αποκτά τεράστια σημασία. Όταν όμως η ενημέρωση μετατρέπεται σε διαρκή δραματοποίηση, γεννάται εύλογα το ερώτημα: Υπηρετείται υπό αυτές τις συνθήκες όντως ψυχραιμία ή καλλιεργείται μόνιμα ο φόβος της ανασφάλειας;

Κάποιοι ίσως σκεφτούν ότι, επειδή διδάσκω πολεμικές τέχνες, είναι παράδοξο να μιλώ για ειρήνη. Ακριβώς αυτή η εμπειρία με κάνει να κατανοώ τη δύναμη και τον κίνδυνο της βίας και γι’ αυτό θεωρώ την ειρήνη τόσο σημαντική. Η εκπαίδευση στις πολεμικές τέχνες δεν διδάσκει την επίθεση, αλλά την αυτοπειθαρχία και τον έλεγχο και η ειρήνη ξεκινά πάντα από τον έλεγχο του εαυτού.

Σε μια πόλη των 150.000 κατοίκων, περίπου 3.000 άνθρωποι ( δηλαδή το 2 % των κατοίκων) ασχολούνται ενεργά με πολεμικές τέχνες. Μικρό ποσοστό σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό, αλλά η επίδρασή τους είναι μεγάλη. Διδάσκουν αυτοπειθαρχία, σεβασμό και έλεγχο, αξίες που υπερβαίνουν τις σχολές και βοηθούν στη δημιουργία πιο ώριμων και ψύχραιμων κοινοτήτων.

Η γεωπολιτική πραγματικότητα είναι σύνθετη και σκληρή. Συγκρούσεις, ενεργειακές ανακατατάξεις, ανταγωνισμοί ισχύος, όλα αυτά είναι υπαρκτά. Όμως η διαρκής προβολή του χειρότερου σεναρίου δεν ενισχύει την κοινωνική ωριμότητα, αντίθετα τροφοδοτεί τον πανικό. Και ο πανικός είναι κακός σύμβουλος, τόσο για τους πολίτες όσο και για τις ηγεσίες.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το πώς η εικόνα της καταστροφής γίνεται καθημερινό θέαμα. Μικροί και μεγάλοι εκτίθενται σε σκηνές ολέθρου σαν να πρόκειται για κανονικότητα. Ένα αναπόφευκτο  σοκ που αντικαθίσταται από εξοικείωση. Κι αυτό είναι ίσως πιο επικίνδυνο από τον ίδιο τον φόβο.

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν υπάρχουν απειλές. Υπάρχουν. Το ερώτημα είναι ποια ευθύνη αναλαμβάνει ο δημόσιος λόγος απέναντι στην κοινωνία. Η ενημέρωση οφείλει να φωτίζει, όχι να φανατίζει. Να εξηγεί και να προάγει τη νηφαλιότητα κι όχι να την υπονομεύει.

Σε περιόδους έντασης, η λέξη «ειρήνη» πρέπει να αρθρώνεται καθαρά και επίμονα. Οι κοινωνίες δεν χρειάζονται περισσότερο φόβο, χρειάζονται περισσότερη υπευθυνότητα.

Ας αναλογιστούμε, λοιπόν, όχι μόνο ποιος μιλά για πόλεμο, αλλά και ποιος εργάζεται ουσιαστικά για την ειρήνη. Αυτό που επιδιώκω με το κείμενο είναι να υπενθυμίσω ότι, ακόμα και μέσα στην καθημερινή ένταση και την υπερβολική προβολή φόβου, η επιλογή να καλλιεργούμε ειρήνη, σεβασμό και αυτοέλεγχο μπορεί να διαμορφώσει καλύτερες κοινωνίες και να εμπνεύσει τις νέες γενιές.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας - Συντονιστής-Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών Αυτοάμυνας