Τα σημάδια μιας εποχής

 
Χαίρε Σιγισμούνδε,

ο φιλικός και επικοινωνιακός ηγέτης της AfD στη γερμανική Σαξονία-Άνχαλτ, που κατέγραψε ένα ιστορικά υψηλό εκλογικό αποτέλεσμα.

Ήταν άραγε αναμενόμενο να ανάψει ξανά η «σπίθα» μιας χαμένης Γερμανικής Αυτοκρατορίας, σχεδόν έναν αιώνα μετά την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού;

Και αυτή τη φορά όχι από τη Βαυαρία, αλλά από ένα κρατίδιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, μιας περιοχής που μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο βρέθηκε υπό σοβιετική επιρροή και γνώρισε επί δεκαετίες ένα διαφορετικό πολιτικό και κοινωνικό σύστημα.
Σήμερα, η AfD παρουσιάζεται από τους πολιτικούς της αντιπάλους ως κόμμα του δεξιού άκρου του πολιτικού φάσματος και ως αντισυστημική δύναμη.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το ενδιαφέρον:
Όταν ένα κόμμα χαρακτηρίζει όλα τα υπόλοιπα «συστημικά», δημιουργείται η αντίληψη ότι, παρά τις μεταξύ τους διαφορές, όλα ανήκουν στο ίδιο πολιτικό σύστημα.

Πώς συνέβη αυτό;

• Το μεταναστευτικό.
• Ο φόβος για την ασφάλεια.
• Η οικονομική και κοινωνική δυσαρέσκεια.
• Η απογοήτευση από την κυβερνητική πολιτική.
• Η γενικότερη δυσπιστία απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα.

Και εδώ προκύπτει ένας ιστορικός παραλληλισμός που αξίζει να εξεταστεί ,όχι ως εξίσωση δύο εποχών, αλλά ως
σύγκριση διαφορετικών τρόπων πολιτικής κινητοποίησης.

Αν ο σημερινός πολιτικός κερδίζει τον ψηφοφόρο με το χαμόγελο, την προσιτή εικόνα, την άμεση επικοινωνία και την υπόσχεση ότι «θα μιλήσει όπως ο απλός άνθρωπος», ο Χίτλερ της δεκαετίας του 1930 χρησιμοποίησε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον: μαζική συστηματική διάδοση ιδεών με σκοπό να επηρεαστούν οι άνθρωποι, πολιτικό εκφοβισμό, οργανωμένη βία και την αξιοποίηση της βαθιάς κρίσης της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.

Το αποτέλεσμα, όμως, μας υπενθυμίζει κάτι σημαντικό:
Η μορφή της πολιτικής πειθούς αλλάζει μαζί με την εποχή.

Η πολιτική σκηνή του 20ού αιώνα είχε τις μαζικές συγκεντρώσεις, τις αφίσες, το ραδιόφωνο και την οργανωμένη προπαγάνδα.

Η σημερινή έχει την τηλεόραση, τα κοινωνικά δίκτυα, την προσωπική εικόνα, το χαμόγελο, το σύντομο μήνυμα και την άμεση
επικοινωνία με τον ψηφοφόρο.

Δεν σημαίνει ότι οι ιδέες ή οι ιστορικές συνθήκες είναι ίδιες.

Σημαίνει ότι ο τρόπος με τον οποίο ένα πολιτικό μήνυμα εισέρχεται στη συνείδηση μιας κοινωνίας έχει αλλάξει.

Και ίσως αυτό είναι το πραγματικό μάθημα της ιστορίας:
Δεν χρειάζεται να επαναληφθεί η ίδια εικόνα για να επανεμφανιστούν παρόμοιοι πολιτικοί μηχανισμοί.

Κωνσταντίνος Χουρίδης

Ο Δευκαλίων, ο Ἕλλην, ο Γραικός και ο Μακεδών

 

Η αρχαία γενεαλογική παράδοση μέσα από τον Ησίοδο, τον Πίνδαρο , τον Στράβων και τον Απολλώνιο

καλλιτεχνική αναπαράσταση  σύμφωνα με την αισθητική και οπτική παράδοση της αρχαίας ελληνικής τέχνης

Μετά τον μεγάλο κατακλυσμό, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση, ο Δευκαλίων και η Πύρρα έγιναν η απαρχή μιας νέας ανθρώπινης γενιάς. Από τη γενεαλογία τους ξεδιπλώνεται ένα από τα σημαντικότερα μυθολογικά σχήματα της αρχαίας Ελλάδας: η γενεαλογία του Ἕλληνος, του επώνυμου γενάρχη των Ἑλλήνων.

Ο Ησίοδος, στον Κατάλογο Γυναικών, συνδέει τον Ἕλληνα με τον Δευκαλίωνα και την Πύρρα. Από τον Ἕλληνα προέρχονται οι τρεις μεγάλοι γενεαλογικοί κλάδοι:

Ο Ἕλλην και οι τρεις βασικοί γενεαλογικοί κλάδοι

Ο Ἕλλην αποτελεί τον σημαντικότερο επώνυμο πρόγονο στο γενεαλογικό σύστημα που εξηγεί μυθολογικά τη συγγένεια των κυριότερων ελληνικών γενών.

Στον Κατάλογο Γυναικών συνδέεται με τρεις γιους:

Δῶρος – Ξοῦθος – Αἴολος.

Από αυτούς διαμορφώνεται το γνωστό μυθολογικό σχήμα:

Ἕλλην

→ Δῶρος → Δωριεῖς

→ Ξοῦθος → Ἴων και Ἀχαιός → Ἴωνες και Ἀχαιοί

→ Αἴολος → Αἰολεῖς

Η παράδοση αυτή αναπτύσσεται ακόμη περισσότερο στη μεταγενέστερη μυθογραφία. Στην Βιβλιοθήκη του Απολλοδώρου ο Ξούθος παρουσιάζεται ως πατέρας του Ίωνος και του Αχαιού.

Επομένως, ο Ἕλλην δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ιστορικός ιδρυτής ενός ενιαίου ελληνικού κράτους ή έθνους. Είναι μυθικός επώνυμος γενάρχης, μέσω του οποίου η παράδοση εξηγεί τη συγγένεια και την κοινή ονομασία των διαφόρων ελληνικών γενών.

Ο Δώρος συνδέεται με τους Δωριείς, ο Ξούθος με τον Ίωνα και τον Αχαιό και ο Αίολος με τους Αιολείς. Έτσι η μυθολογική παράδοση δημιουργεί έναν κοινό γενεαλογικό κορμό για σημαντικά ελληνικά γένη.

Στον ίδιο ευρύτερο μυθολογικό κύκλο συναντούμε τη Θυία, η οποία συνδέεται με τον Δία. Από την ένωσή τους γεννιούνται ο Μάγνης και ο Μακεδών.

Ο Ησίοδος χαρακτηρίζει τον Μακεδόνα:

«Μακεδόνα θ’ ἱππιοχάρμην»

και τοποθετεί τον ίδιο και τον Μάγνη:

«περὶ Πιερίην καὶ Ὄλυμπον»

δηλαδή στην περιοχή γύρω από την Πιερία και τον Όλυμπο.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της αρχαίας παράδοσης. Ο Μακεδών δεν εμφανίζεται απλώς ως ένα όνομα· λειτουργεί ως επώνυμος μυθικός πρόγονος, μέσω του οποίου η παράδοση εξηγεί το όνομα της Μακεδονίας και των Μακεδόνων.

Ο Μάγνης λειτουργεί αντίστοιχα ως επώνυμος πρόγονος των Μαγνήτων.

Η αρχαία παράδοση γνωρίζει και έναν ακόμη σημαντικό επώνυμο πρόγονο: τον Γραικό.

Το όνομα αυτό έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Η παράδοση των Γραικών συνδέθηκε αργότερα με τη λατινική ονομασία Graeci, από την οποία προέρχονται πολλές μεταγενέστερες ευρωπαϊκές ονομασίες των Ελλήνων.

Έτσι, στην αρχαία παράδοση συναντούμε δύο διαφορετικές επωνυμικές οδούς: 

Ἕλλην και Γραικός: δύο ονόματα, όχι δύο διαφορετικοί λαοί !

Ἕλλην → Ἕλληνες και Γραικός → Γραικοί → Graeci.

Οι αρχαίοι δεν μιλούσαν για δύο διαφορετικούς λαούς, έναν «ελληνικό» και έναν «γραικικό». Πρόκειται για διαφορετικές ονομασίες και γενεαλογικής ερμηνείας που συνδέθηκαν με τον ελληνικό κόσμο.

Ο Μακεδών συγγενής του Ἕλληνος

Αν ακολουθήσουμε τη γενεαλογική παράδοση που συνδέει τον Ἕλληνα και τη Θυία με τον Δευκαλίωνα, τότε το σχήμα μπορεί να αποδοθεί:

Δευκαλίων

├── Ἕλλην
└── Θυία
　　　└── με τον Δία → Μακεδών

Άρα ο Μακεδών δεν είναι πρώτος ξάδελφος του Ἕλληνος. Στο συγκεκριμένο γενεαλογικό σχήμα, ο Ἕλλην και η Θυία είναι αδέλφια και ο Μακεδών είναι ανιψιός του Ἕλληνος.

Η διατύπωση αυτή αφορά βέβαια μυθολογική γενεαλογία και όχι ιστορικά αποδεδειγμένη συγγένεια.

αρχαία γεωγραφία

Η παράδοση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν τη συγκρίνουμε με τον Στράβωνα.

Ο Στράβων, πολλούς αιώνες μετά τον Ησίοδο, εξετάζει τη Μακεδονία μέσα από την ιστορικογεωγραφική και εθνογραφική παράδοση. Αναφέρεται στην Πιερία, στον Όλυμπο και στους Πίερες, αλλά και στους διαφορετικούς πληθυσμούς που συνδέθηκαν ιστορικά με την περιοχή.

Έτσι μπορούμε να δούμε δύο διαφορετικά επίπεδα:

Ο Ησίοδος μας παραδίδει τη μυθολογική γεωγραφία του Μακεδόνος.

Ο Στράβων μας παραδίδει την ιστορικογεωγραφική εικόνα της Μακεδονίας.

Και τα δύο είναι σημαντικά, αλλά δεν πρέπει να συγχέονται.

Ο Πίνδαρος και ο Δευκαλίων

Ο μύθος του Δευκαλίωνα εμφανίζεται και στον Πίνδαρο. Στην 9η Ολυμπιόνικη Ωδή, ο ποιητής χρησιμοποιεί την παράδοση του Δευκαλίωνα και της Πύρρας στο πλαίσιο της γενεαλογικής παράδοσης της Οπούντιας Λοκρίδας.

Η 9η Ολυμπιόνικη δεν είναι «ένατο βιβλίο» ούτε «ένατη Ολυμπιάδα». Είναι η ένατη ωδή της συλλογής των Ολυμπιόνικων του Πινδάρου, ποιημάτων που συνδέονται με νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων.

Η μαρτυρία αυτή δείχνει πόσο βαθιά ριζωμένος ήταν ο μύθος στις διαφορετικές τοπικές παραδόσεις του ελληνικού κόσμου.

Το μυθολογικό γενεαλογικό δέντρο απο τις αρχαίες πηγές

Δευκαλίων – Πύρρα

→ Ἕλλην
→ Δῶρος – Ξοῦθος – Αἴολος

Δευκαλίων – Θυία

→ με τον Δία
→ Μάγνης – Μακεδών

ενώ παράλληλα η αρχαία παράδοση διατηρεί και τον Γραικό ως επώνυμη μορφή που συνδέθηκε με την ονομασία των Γραικών.

→ Πανδώρα + Ζεύς → Γραικός

Το ενδιαφέρον αυτών των παραδόσεων δεν βρίσκεται μόνο στο εάν τα πρόσωπα αυτά υπήρξαν ιστορικά. Η πραγματική τους αξία βρίσκεται στο ότι μας αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι Έλληνες αντιλαμβάνονταν τη συγγένεια λαών, γενών, τόπων και ονομάτων.

Ο Ἕλλην, ο Γραικός, ο Μακεδών και ο Μάγνης λειτουργούν μέσα σε αυτή την παράδοση ως επώνυμοι γενάρχες.

Και η αναφορά του Ησιόδου στον Μακεδόνα ως:

«Μακεδόνα θ’ ἱππιοχάρμην»

που κατοικεί «περὶ Πιερίην καὶ Ὄλυμπον», αποτελεί μία από τις παλαιότερες λογοτεχνικές μαρτυρίες που συνδέουν μυθολογικά το όνομα του Μακεδόνος με τον χώρο της Πιερίας και του Ολύμπου.

Αυτό είναι το σημείο όπου ο μύθος συναντά την αρχαία γεωγραφική μνήμη.

 

---

Πηγές:
Ησίοδος, Κατάλογος Γυναικών, σωζόμενα αποσπάσματα.
Πίνδαρος, Ολυμπιόνικη Θ΄.
Απολλώνιος ο Ρόδιος, Ἀργοναυτικά και αρχαία σχολιαστική παράδοση.
Στράβων, Γεωγραφικά, Ζ΄

Υποθετική καλλιτεχνική απεικόνιση των αρχαίων συγγραφέων Ησιόδου, Πινδάρου, Στράβωνα και Απολλωνίου του Ροδίου.

Τημενίδαι ΧΟΥΡΟΝ — Μια μαχητική συνάντηση που συνεχίζει να γράφει τη δική της ιστορία

 

Δύο μήνες πέρασαν σχεδόν από την 5η Ιουλίου 2026, ημέρα κατά την οποία πραγματοποιήθηκε στην όμορφη Κατερίνη, στην Πιερία της Κεντρικής Μακεδονίας, το 9ο καλοκαιρινό Φεστιβάλ Πολεμικών Τεχνών «Τημενίδαι ΧΟΥΡΟΝ».

Εννέα χρόνια δημιουργίας, προσπάθειας, συνεργασίας και συνεχούς παρουσίας.Και κάθε φορά, αυτό που μένει δεν είναι μόνο η εικόνα μιας εκδήλωσης.

Είναι οι άνθρωποι.

Εξαίρετοι δάσκαλοι και εκπαιδευτές, μαζί με τις σχολές και τους μαθητές τους, μας τιμούν διαχρονικά με την παρουσία τους, ταξιδεύοντας από την Κύπρο, την Κρήτη, τη Θράκη, την Ήπειρο, την ευρύτερη Ελληνική Μακεδονία, τη Θεσσαλονίκη, τη Θεσσαλία, την Αιτωλία, την Πελοπόννησο και την Αττική, δημιουργώντας κάθε χρόνο μια ξεχωριστή συνάντηση ανθρώπων που υπηρετούν τις πολεμικές τέχνες.

Σε όλους αυτούς τους δασκάλους εκφράζω τον απόλυτο σεβασμό μου και τις θερμότερες ευχαριστίες μου.
Γιατί πίσω από κάθε παρουσία υπάρχει χρόνος, κόπος, μετακίνηση, προετοιμασία και κυρίως η διάθεση να μοιραστεί ο καθένας ένα κομμάτι από τη γνώση και την εμπειρία του.

Η φιλοσοφία του «Τημενίδαι ΧΟΥΡΟΝ» βασίζεται στον σεβασμό, στην ευγένεια, στην πειθαρχία και στην αμοιβαία εκτίμηση.

Και αυτά δεν είναι απλώς λόγια που γράφονται σε μια αφίσα· είναι προϋποθέσεις για να μπορεί μια τέτοια συνάντηση να συνεχίζει να υπάρχει. Όπως τιμούμε κάθε δάσκαλο που μας τιμά με την παρουσία και τη στάση του, έτσι γνωρίζουμε και πότε μια συμπεριφορά ξεπερνά τα όρια που έχουμε θέσει.

Η φιλοξενία είναι επιλογή μας, όχι υποχρέωσή μας, και η συμμετοχή στο Φεστιβάλ προϋποθέτει σεβασμό προς τον θεσμό, τους διοργανωτές και όλους τους συμμετέχοντες

Γνωρίζουμε όλοι τη δύσκολη περίοδο που μας συγκλόνισε στις αρχές της δεκαετίας του 2020. Μια περίοδο που μας ανάγκασε να σταματήσουμε, να επανεξετάσουμε πολλά και να αναδιοργανωθούμε.
Όμως ο μαχητής δεν κρίνεται μόνο όταν όλα είναι εύκολα.
Κρίνεται όταν πρέπει να σηκωθεί ξανά.

Τούτη τη χρονιά αποδείξαμε για ακόμη μία φορά, με σθένος, πειθαρχία και επιμονή, ότι μπορούμε να σταθούμε γερά στα πόδια μας και να συνεχίσουμε.
Εμείς που κάποτε στεκόμασταν ως μαθητές απέναντι στους δασκάλους μας, σήμερα έχουμε την ευθύνη να στεκόμαστε ως εκπαιδευτές απέναντι στη νέα γενιά.

Και αυτή ίσως είναι μία από τις μεγαλύτερες ευθύνες ενός δασκάλου:

-να μεταφέρει όχι μόνο τεχνικές και γνώσεις αλλά νοοτροπία.
-να μάθει στον νέο άνθρωπο ότι η δυσκολία δεν σημαίνει τέλος.
-ότι η αποτυχία δεν σημαίνει ήττα.
-ότι ο στόχος μπορεί να είναι μακρινός αλλά με υπομονή, επιμονή, πειθαρχία και συνέπεια, μπορεί να γίνει πραγματικότητα.

Χωρίς παρέκκλιση από τον στόχο.
Αυτό είναι για μένα η πραγματική ικανοποίηση του δασκάλου.

Να βλέπει τη νέα γενιά να αποκτά αυτοπεποίθηση, να δυναμώνει το σώμα και το πνεύμα της και, πάνω απ’ όλα, να μαθαίνει να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες της ζωής με αξιοπρέπεια και θάρρος.

Αυτό μας κάνει κι εμάς δυνατότερους.

Τα θερμά μου ευχαριστήρια είναι αυτονόητα προς την Ελληνική Ομοσπονδία Πολεμικών Τεχνών και τον Δήμο Κατερίνης, που συμβάλλουν διαχρονικά στην πραγματοποίηση της εκδήλωσης.

Ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ απευθύνω επίσης στους σταθερούς φίλους και επιχειρηματίες που στηρίζουν με κάθε τρόπο αυτή την προσπάθεια και με βοηθούν να φέρω εις πέρας τις απαιτήσεις που συνοδεύουν μια διοργάνωση αυτού του μεγέθους.

Και φυσικά, ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους δασκάλους, εκπαιδευτές και μαθητές που αποτελούν την ψυχή των «Τημενίδαι ΧΟΥΡΟΝ».

Εννέα χρόνια μετά, συνεχίζουμε.

Όχι απλώς για να πραγματοποιούμε ένα ακόμη Φεστιβάλ.

Αλλά για να κρατάμε ζωντανή μια συνάντηση ανθρώπων που πιστεύουν στη δύναμη της γνώσης, της πειθαρχίας, της αλληλοεκτίμησης και της συνεχούς προσπάθειας.

Με τιμή,

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ε. ΧΟΥΡΙΔΗΣ
Συγγραφέας – Συντονιστής «Τημενίδαι ΧΟΥΡΟΝ»
Προγραμματιστής Εφαρμογών
Εκπαιδευτής Μαχητικών Τεχνών & Αυτοάμυνας
HURONBOXING

Η Ωρίμανση

Κάποια στιγμή στη ζωή του ο άνθρωπος πρέπει να βρει το σθένος να σταματήσει να αποφεύγει τον εαυτό του.

Όταν είναι έτοιμος να δει τα ψέματα που λέει στον εαυτό του, τότε ίσως έχει κάνει το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς την ωρίμανση. Η οποία δεν βρίσκεται μόνο στα χρόνια που περνούν, αλλά στην ικανότητά μας να αντέχουμε την αλήθεια και να έχουμε την υπομονή να σταθούμε απέναντί της με ειλικρίνεια.

Κάθε φορά που κάτι μας πληγώνει, κάθε φορά που κάποιος μας θυμώνει, μας απογοητεύει ή μας προκαλεί, αξίζει να κάνουμε μια παύση και να ρωτήσουμε τον εαυτό μας:

«Αυτό που κάνει ο άλλος είναι αντανάκλαση του εαυτού μου ή του δικού του εαυτού;»

Οι πράξεις των ανθρώπων είναι, πρώτα απ’ όλα, αντανάκλαση του δικού τους εσωτερικού κόσμου. Όταν κάποιος εκφράζει αγάπη και σεβασμό, καλοσύνη ή γενναιοδωρία, φανερώνει ποιος είναι. Όταν εκφράζει φθόνο, κακία, περιφρόνηση ή μίσος, πάλι φανερώνει ποιος είναι.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγουμε την αυτοκριτική. Το αντίθετο. Χρειάζεται να έχουμε το θάρρος να διακρίνουμε πότε η συμπεριφορά του άλλου ανήκει πραγματικά στον ίδιο και πότε εμείς οφείλουμε να κοιτάξουμε βαθύτερα τον δικό μας εαυτό.

Αν θέλουμε να συνεχίσουμε τη ζωή μας με «σώας τας φρένας», πρέπει να μάθουμε να βλέπουμε τα πράγματα χωρίς να παραμορφώνονται από τον φόβο, τον εγωισμό και την ανάγκη να έχουμε πάντοτε δίκιο.

Η βαθύτερη δίψα της ψυχής είναι για πνεύμα, νόημα και αξία και όχι για την προσωρινή ευχαρίστηση. Ο άνθρωπος κάποια στιγμή κουράζεται να κυνηγά μόνο αυτό που τον ευχαριστεί στιγμιαία και αρχίζει να αναζητά αυτό που έχει ουσία. Αναζητά κάτι που μπορεί να τον κάνει καλύτερο, να του δώσει κατεύθυνση και να αφήσει πίσω του κάτι περισσότερο από μια πρόσκαιρη ικανοποίηση.

Το καλό και το κακό λειτουργούν σαν μαγνήτες και αναμεταδότες. Αυτό που εκπέμπουμε δεν μένει πάντοτε μόνο σε εμάς. Μεταδίδεται στους ανθρώπους γύρω μας και πολλές φορές επιστρέφει με τρόπους που δεν μπορούμε να προβλέψουμε.

Το καλό, όταν πηγάζει από καθαρή πρόθεση, έχει μια ιδιαίτερη δύναμη. Διαχέεται σαν τον άνεμο. Αγγίζει ανθρώπους που ίσως δεν γνωρίζουμε καν και μπορεί να συμβάλει σε κάτι μεγαλύτερο από εμάς.

Γι’ αυτό πιστεύω πως η εσωτερική εργασία του ανθρώπου δεν τελειώνει ποτέ.

Να παρατηρεί τον εαυτό του.

Να αναγνωρίζει τα λάθη του.

Να αντέχει την αλήθεια.

Να μην κρύβεται πίσω από δικαιολογίες.

Και όταν πραγματικά έχει αδικήσει κάποιον, να μπορεί να πει:

«Συγγνώμη».

Το «συγγνώμη» χωρίς προσωπική ευθύνη είναι απλώς μια λέξη.

Η πραγματική συγγνώμη απαιτεί την αναγνώριση της πράξης, την αποδοχή της ευθύνης και τον απόλυτο σεβασμό απέναντι στον άνθρωπο που μπορεί να πληγώσαμε.

Η μεγαλύτερη μορφή δύναμης δεν είναι να μπορώ να επιβληθώ στους άλλους. Είναι να μπορώ να σταθώ απέναντι στον εαυτό μου χωρίς να χρειάζεται να τον προστατεύσω από την αλήθεια.

Γιατί όταν είμαι έτοιμος να αντικρίσω την αλήθεια για τον εαυτό μου, τότε αρχίζει πραγματικά η ωρίμανση.

Τότε αρχίζει ο δρόμος της αλλαγής

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και αυτοάμυνας

Μια κοινωνία σε αναμονή: η συνήθεια της απάθειας

 

Υπάρχει ένα φαινόμενο που επαναλαμβάνεται εδώ και χρόνια: έντονη κριτική, διαρκής γκρίνια, αλλά χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Ίσως εκεί να κρύβεται και ένα μέρος της απάθειας που έχουμε συνηθίσει ως κοινωνία. Όταν η κριτική μένει στην επιφάνεια και δεν συνοδεύεται από προτάσεις ή ευθύνη, τελικά δεν οδηγεί σε αλλαγή, απλώς αναπαράγει το ίδιο το αδιέξοδο.

Και αυτό δεν είναι θεωρία. Το βλέπει κανείς στην καθημερινότητα. Σε μια κοινωνία που συχνά λειτουργεί ως μικρογραφία του ίδιου του κράτους.

Αυτό με προβληματίζει βαθιά και θα έπρεπε να προβληματίζει τους περισσότερους  ελεύθερους συμπολίτες μου. Ως κοινωνία, αξίζει να προτείνονται λύσεις και μέτρα που να προστατεύουν τους ίδιους τους πολίτες.

Στους ανθρώπους που δεν συμπεριφέρονται πια με την ηρεμία και την πληρότητα της ανθρώπινης φύσης, που υπολειτουργούν, που τρέχουν διαρκώς, σκυφτοί, με άγχος και βιασύνη. Σε μια ένταση που έχει γίνει κανονικότητα. Ακόμη και σε μικρές συμπεριφορές «ακούσιας παραβατικότητας», όχι από πρόθεση αλλά από πίεση, κούραση και έλλειψη χρόνου και προοπτικής.

Και εμείς τι κάνουμε απέναντι σε αυτό; Μένουμε κοντά στο φαινόμενο, ή το αγνοούμε για να συνεχίσουμε αμέριμνα τη μέρα μας; Να μη χαλάσει η γεύση του καφέ στο επόμενο στέκι; Κάνουν την πασαρέλα για να δείξουν απλώς ότι υπάρχουν; Ή παρελαύνουν γιατί, μέσα από την προσωπική τους προσπάθεια, έχουν πετύχει κάτι πραγματικά ξεχωριστό για όλους; Νευριάζουμε με εμάς, με τους άλλους; Ποιοί είναι "το εμείς" και ποιοί ειναι "οι άλλοι"; Νευριάζει κανείς με τον εαυτό του για τις δικές του αδυναμίες, ή με τους γύρω που τρέχουν συνεχώς, σκυφτοί και αγχωμένοι; Γινόμαστε επιθετικοί γιατί μια συμπεριφορά μας προσβάλλει ηθικά; Και, τελικά, μήπως έτσι δημιουργούμε περισσότερα προβλήματα; Πως πρέπει να πράξουμε και ποιος φέρει την ευθύνη;

Και μέσα σε όλα όσα ταλανίζουν τον ενήλικα, που πασχίζει να γεφυρώσει το δικό του χρονικό πεπρωμένο, τα πιο ουσιαστικά ζητήματα μένουν πίσω. Και ένα από τα σημαντικότερα σήμερα αφορά τους νέους ανθρώπους.

Όταν δεν υπάρχει ασφάλεια, όταν η εργασία δεν αμείβεται αξιοπρεπώς, τότε είναι φυσικό να μην μπορούν να δραστηριοποιηθούν στον τόπο τους. Έτσι οδηγούνται στο να αναζητούν ευκαιρίες αλλού, συχνά με αβέβαιες ή και φρούδες προσδοκίες.

Αυτό δεν είναι μόνο προσωπικό πρόβλημα. Πλήττει το δημογραφικό και περιορίζει την εξέλιξη ολόκληρης της κοινωνίας.

Και την ίδια στιγμή, αντικρύζουμε με λύπη μια διαχρονική υποβάθμιση στην ποιότητα της ψυχαγωγίας και του πολιτισμού. Βαμμένες πινακίδες, τοίχοι, κυτία ενδείξεις που δηλώνουν αντίδραση, φωνές χωρίς θόρυβο που ενοχλούν το μάτι και υποδηλώνουν ότι κάτι δεν πάει καλά!  Η έλλειψη χώρων όπως το θέατρο ο κινηματογράφος και η όπερα δεν είναι απλώς πολιτιστικό έλλειμμα, στερεί από τον άνθρωπο ένα σημαντικό καταφύγιο έκφρασης και αποφόρτισης από την καθημερινότητα.

Ίσως τελικά το ζήτημα δεν είναι πόσο έντονα μιλάμε, αλλά πόσο ουσιαστικά. Γιατί χωρίς βάθος, η κριτική γίνεται συνήθεια και η συνήθεια, απάθεια.

 

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας - Συντονιστής Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Η δύναμη της ειρήνης

Την τελευταία εβδομάδα άκουσα τη λέξη «πόλεμος» περισσότερες φορές απ’ όσες μπορώ να θυμηθώ. Στα δελτία ειδήσεων, στις αναλύσεις, στα πάνελ, στα έκτακτα. Η λέξη επαναλαμβάνεται με τέτοια ένταση ώστε να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι του υποσυνείδητου. Η λέξη «ειρήνη»..ακούγεται σπάνια.

Η συνεχής αναπαραγωγή μιας απειλής δεν είναι ουδέτερη πράξη. Η γλώσσα διαμορφώνει αντίληψη, η αντίληψη διαμορφώνει στάση και η στάση διαμορφώνει κοινωνική συμπεριφορά. Όταν ο δημόσιος λόγος κατακλύζεται από σενάρια σύρραξης, καταστροφής και κλιμάκωσης, ο φόβος παύει να είναι παροδικό συναίσθημα και γίνεται μόνιμο υπόστρωμα.

Τα τελευταία χρόνια βιώσαμε μια περίοδο παγκόσμιας αβεβαιότητας. Η κοινωνία δοκιμάστηκε, η εμπιστοσύνη κλονίστηκε, οι αντοχές μειώθηκαν. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η διαχείριση της πληροφορίας αποκτά τεράστια σημασία. Όταν όμως η ενημέρωση μετατρέπεται σε διαρκή δραματοποίηση, γεννάται εύλογα το ερώτημα: Υπηρετείται υπό αυτές τις συνθήκες όντως ψυχραιμία ή καλλιεργείται μόνιμα ο φόβος της ανασφάλειας;

Κάποιοι ίσως σκεφτούν ότι, επειδή διδάσκω πολεμικές τέχνες, είναι παράδοξο να μιλώ για ειρήνη. Ακριβώς αυτή η εμπειρία με κάνει να κατανοώ τη δύναμη και τον κίνδυνο της βίας και γι’ αυτό θεωρώ την ειρήνη τόσο σημαντική. Η εκπαίδευση στις πολεμικές τέχνες δεν διδάσκει την επίθεση, αλλά την αυτοπειθαρχία και τον έλεγχο και η ειρήνη ξεκινά πάντα από τον έλεγχο του εαυτού.

Σε μια πόλη των 150.000 κατοίκων, περίπου 3.000 άνθρωποι ( δηλαδή το 2 % των κατοίκων) ασχολούνται ενεργά με πολεμικές τέχνες. Μικρό ποσοστό σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό, αλλά η επίδρασή τους είναι μεγάλη. Διδάσκουν αυτοπειθαρχία, σεβασμό και έλεγχο, αξίες που υπερβαίνουν τις σχολές και βοηθούν στη δημιουργία πιο ώριμων και ψύχραιμων κοινοτήτων.

Η γεωπολιτική πραγματικότητα είναι σύνθετη και σκληρή. Συγκρούσεις, ενεργειακές ανακατατάξεις, ανταγωνισμοί ισχύος, όλα αυτά είναι υπαρκτά. Όμως η διαρκής προβολή του χειρότερου σεναρίου δεν ενισχύει την κοινωνική ωριμότητα, αντίθετα τροφοδοτεί τον πανικό. Και ο πανικός είναι κακός σύμβουλος, τόσο για τους πολίτες όσο και για τις ηγεσίες.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το πώς η εικόνα της καταστροφής γίνεται καθημερινό θέαμα. Μικροί και μεγάλοι εκτίθενται σε σκηνές ολέθρου σαν να πρόκειται για κανονικότητα. Ένα αναπόφευκτο  σοκ που αντικαθίσταται από εξοικείωση. Κι αυτό είναι ίσως πιο επικίνδυνο από τον ίδιο τον φόβο.

Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν υπάρχουν απειλές. Υπάρχουν. Το ερώτημα είναι ποια ευθύνη αναλαμβάνει ο δημόσιος λόγος απέναντι στην κοινωνία. Η ενημέρωση οφείλει να φωτίζει, όχι να φανατίζει. Να εξηγεί και να προάγει τη νηφαλιότητα κι όχι να την υπονομεύει.

Σε περιόδους έντασης, η λέξη «ειρήνη» πρέπει να αρθρώνεται καθαρά και επίμονα. Οι κοινωνίες δεν χρειάζονται περισσότερο φόβο, χρειάζονται περισσότερη υπευθυνότητα.

Ας αναλογιστούμε, λοιπόν, όχι μόνο ποιος μιλά για πόλεμο, αλλά και ποιος εργάζεται ουσιαστικά για την ειρήνη. Αυτό που επιδιώκω με το κείμενο είναι να υπενθυμίσω ότι, ακόμα και μέσα στην καθημερινή ένταση και την υπερβολική προβολή φόβου, η επιλογή να καλλιεργούμε ειρήνη, σεβασμό και αυτοέλεγχο μπορεί να διαμορφώσει καλύτερες κοινωνίες και να εμπνεύσει τις νέες γενιές.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας - Συντονιστής-Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών Αυτοάμυνας

Σαράντα Χρόνια Μετά: Η Αληθινή Ιστορία μιας Καλοκαιρινής Δοκιμασίας - Μια ιστορία για τον φόβο, την πίστη και τη δύναμη να σταθείς όρθιος

 Αυτό που θα διαβάσετε δεν είναι μυθιστόρημα ούτε σενάριο. Είναι μια αληθινή εμπειρία που σημάδεψε τη ζωή ενός ανθρώπου. Μια ιστορία για το πώς οι δοκιμασίες μπορούν να διαμορφώσουν τον χαρακτήρα, και πώς η αγάπη και η αποφασιστικότητα μπορούν να δώσουν νόημα ακόμα και στα πιο δύσκολα χρόνια.

Γράφει σαράντα χρόνια μετά.

Όχι γιατί ξαφνικά θυμήθηκε. Δεν ξέχασε ποτέ.
Γράφει σήμερα ο ώριμος άνδρας για τον έφηβο που υπήρξε τότε, γιατί μόνο τώρα μπορεί να κοιτάξει εκείνο το καλοκαίρι χωρίς να πνίγεται στις αναμνήσεις του.

Ήταν από εκείνα τα ζεστά αυγουστιάτικα καλοκαίρια της δεκαετίας του ’80, φωτεινά και ανέμελα, που νομίζει κανείς ότι δεν τελειώνουν ποτέ. Θάλασσα, αμμουδιά, γήπεδο, φίλοι, μικροδουλειές για να μαζέψει λίγα χρήματα για τα σχολικά του. Ο πατέρας έλειπε σε δρομολόγιο στην Τεχεράνη. Η απουσία του είχε κανονικότητα. Μέχρι που δεν είχε.

Μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, που συνήθως φέρνει γιορτή και χαρά, ήρθε η ανατροπή και συνέβη το δυστύχημα στην καρδιά της Ανατολίας. Πολλά οχήματα ενεπλάκησαν και υπήρξαν νεκροί, ανάμεσά τους και ο συνοδηγός του πατέρα του.

Την επόμενη μέρα, όταν επέστρεψε από το γήπεδο, είδε κόσμο μαζεμένο έξω από το σπίτι. Κάποιοι καθισμένοι στο πεζούλι άλλοι όρθιοι στο προαύλιο. Κανείς τους δεν μιλούσε. Τον κοιτούσαν. Θυμάται πως η σιωπή ήταν πιο βαριά από οτιδήποτε άλλο στη ζωή του.

Η ενημέρωση από την πρεσβεία ανέφερε νεκρούς. Τα στοιχεία ήταν μπερδεμένα και θεώρησαν ότι ανάμεσά τους ήταν κι ο πατέρας του.

Για δύο ημέρες έζησε μέσα σε μια πρωτόγνωρη σκοτοδίνη. Το σπίτι γέμισε κόσμο, κλάματα, ψίθυροι, χέρια στους ώμους του.
«Όλα θα πάνε καλά», του έλεγαν.
Κι εκείνος απαντούσε:
«Μα ζει, γιατί τα λέτε αυτά;»
Δεν ήξερε αν το πίστευε. Ήξερε μόνο ότι δεν άντεχε να πει το αντίθετο.

Ύστερα ήρθε η ανατροπή. Ο πατέρας του ζούσε, έγινε λάθος στην ταυτοποίηση απο τις αρχές. Η λύπη μετατράπηκε σε γέλιο, η απελπισία σε ανακούφιση, με αγκαλιές και δάκρυα χαράς. Αλλά η ζωή δεν τελειώνει στα θαύματα. Συνεχίζει στις συνέπειες. Και για λίγες ώρες ένιωσε ότι κάτι υπερφυσικό, κάτι θεϊκό, είχε παρέμβει.

Μέσα στις επόμενες ημέρες, ενημερώθηκαν ότι βρισκόταν σε κωματώδη κατάσταση. Αργότερα μαθεύτηκε η συλληψή του. Ήταν ο μοναδικός επιζών οδηγός και θεωρήθηκε υπαίτιος. Έπειτα καταδικάστηκε. Τα γράμματα που έφταναν ήταν ανοιγμένα, με φωτογραφίες που τον έδειχναν δίπλα σε άλλους κρατούμενους. Το βλέμμα του ήταν αλλού, μακριά.

Όταν επέστρεψε τον Ιανουάριο του 1985, δεν επέστρεψε ο ίδιος άνθρωπος. Επέστρεψε ένας άνδρας σπασμένος. Είχε δεχθεί βία, είχε ταπεινωθεί, είχε ζήσει φόβο. Και δεν υπήρξε καμία θεραπεία, καμία φροντίδα για όσα κουβαλούσε μέσα του. Ό,τι είχε ζήσει υπήρχε μέσα στο σπίτι χωρίς να λέγεται.

Η μητέρα του στάθηκε όρθια. Δεν διαμαρτυρήθηκε, δεν λύγισε μπροστά τους. Θυμάται μόνο το βλέμμα της εκείνες τις πρώτες ημέρες, μια απελπισία που δεν ήθελε να ξαναδεί ποτέ.

Τότε, χωρίς να το πει δυνατά, έδωσε μια υπόσχεση στον εαυτό του: δεν θα την αφήσει μόνη. Και κάθε φορά που ένιωθε κουρασμένος, η υπόσχεση αυτή τον θύμιζε ποιος ήταν και ποιον όφειλε να στηρίξει. Αυτή η απόφαση έγινε άξονας ζωής.

Αργότερα έφυγε στο εξωτερικό. Σπούδασε, εργάστηκε, προχώρησε, εξελίχθηκε. Υπήρξαν στιγμές βαθιάς εσωτερικής γαλήνης σα να έβρισκαν νόημα όλα όσα είχαν προηγηθεί. Ακολούθησαν επαγγελματικές επιτυχίες και δημιουργίες. Δεν το έκανε μόνο από φιλοδοξία. Το έκανε γιατί μέσα του υπήρχε μια ανάγκη να δικαιώσει τον προσωπικό του αγώνα και εκείνης της γυναίκας.

Οι μαχητικές τέχνες ήταν η εκτόνωσή του. Εκεί έμαθε ότι η δύναμη δεν είναι επιθετικότητα αλλά έλεγχος, ότι η ένταση μπορεί να γίνει πειθαρχία, ότι το σώμα θυμάται αλλά μπορεί και να μετασχηματίσει τη μνήμη.

Επέστρεψε στην Ελλάδα όταν ένιωσε έτοιμος. Όχι για να ξεφύγει από κάτι, αλλά για να σταθεί συνειδητά, να διδάξει, να δημιουργήσει, να δώσει.

Σήμερα, αν τον ρωτήσουν τι τον διαμόρφωσε, δεν θα πει ότι ήταν το γεγονός. Θα πει η επιλογή που έκανε μετά από αυτό. Θα μπορούσε να είχε φύγει νωρίτερα, να είχε φτιάξει μια ζωή μακριά από όλους και όλα. Να είχε απαλλαγεί από το βάρος. Δεν το έκανε. Και δεν το μετάνιωσε.

Κατάλαβε κάτι που δεν γράφεται εύκολα: οι αξίες δεν είναι λέξεις, είναι στάση. Η αξιοπρέπεια δεν είναι θεωρία, είναι πράξη όταν δεν σε βλέπει κανείς. Και η αγάπη δεν αποδεικνύεται με λόγια αλλά με παρουσία.

Ο άνθρωπος δεν επιλέγει τις δοκιμασίες του αλλά επιλέγει ποιος θα γίνει εξαιτίας τους. Αυτός επέλεξε να μην αποδράσει και, προπάντων, να μην ξεχάσει.
Και αν σήμερα νιώθει γαλήνη, δεν είναι γιατί όλα πήγαν εύκολα. Είναι γιατί μπορεί να κοιτάξει πίσω χωρίς θυμό και χωρίς ντροπή.

Και αυτό του αρκεί.

 

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας - Συντονιστής Εκπαιδευτης μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας