Τα σημάδια του Έρωτα

 

Καθώς διανύω την πιο ώριμη ανδρική μου ηλικία, εκεί όπου οι ρυτίδες δεν αποτελούν πια ίχνη φθοράς αλλά χαράγματα σοφίας, αισθάνομαι την ανάγκη να στραφώ προς το αχνό παρελθόν,  με τη γλυκιά νοσταλγία της μνήμης και την  ηρεμία της αποδοχής.

Κάθε γραμμή στο πρόσωπο κρύβει μια σταγόνα εμπειρίας· κάθε σταγόνα εμπειρίας υπήρξε κάποτε δάκρυ, γέλιο, προσμονή ή απώλεια. Και μέσα σε όλες αυτές τις διαδρομές, υπήρξαν γυναίκες.

Γυναίκες που αγάπησα με την ορμή της νιότης, γυναίκες που ερωτεύθηκα σφοδρά με την αφέλεια και την αλήθεια των πρώτων ονείρων, γυναίκες που στάθηκαν δίπλα μου για λίγο ή για πολύ, αφήνοντας ανεξίτηλα αποτυπώματα στην ψυχή μου. Καθεμία τους υπήρξε ένα ξεχωριστό κεφάλαιο, μια διαφορετική εποχή, ένα ιδιαίτερο χρώμα στον καμβά της ύπαρξής μου.

Σε κάποιες έδωσα όσα μπορούσα να δώσω τότε. Σε άλλες, ίσως λιγότερα από όσα άξιζαν. Όχι από αδιαφορία, αλλά επειδή η ανθρώπινη ωριμότητα δεν συμβαδίζει πάντοτε με την ηλικία. Υπήρξαν βλέμματα που δεν διάβασα σωστά, καρδιές που δεν κατάφερα να αφουγκραστώ, συναισθήματα που πέρασαν από μπροστά μου αθόρυβα και χάθηκαν πριν προλάβω να τα αναγνωρίσω.

Σήμερα γνωρίζω πως η γυναίκα δεν είναι μόνο αντικείμενο του έρωτα. Είναι η μούσα που γεννά τη συγκίνηση, η δύναμη που εξευγενίζει τον άνδρα, το μυστήριο που τον αναγκάζει να αναζητήσει βαθύτερα τον εαυτό του. Μέσα από τα μάτια των γυναικών γνώρισα τον εαυτό μου. Μέσα από την αγάπη τους κατάλαβα ποιος ήμουν και ποιος θα μπορούσα να γίνω.

Και αν κάποιες φορές στάθηκα ανεπαρκής απέναντι στο μεγαλείο των αισθημάτων που μου προσφέρθηκαν, ο χρόνος υπήρξε ο αυστηρότερος και δικαιότερος δάσκαλος. Μου έμαθε πολλές φορές πως η δύναμη ενός έρωτα δεν βρίσκεται στο πόσο κράτησε αλλά στο πόσο βαθιά μας μεταμόρφωσε.

Επίκαιρα, κατά έναν παράδοξο τρόπο, αφήνομαι συχνά να περιπλανηθώ σε στιγμές του παρελθόντος, όσο το επιτρέπει η μνήμη. Όχι για να αναζητήσω όσα χάθηκαν αλλά για να ανασύρω στο συνειδητό για λίγο όσα κάποτε έδωσαν χρώμα και νόημα στη ζωή μου. Τις θυμάμαι σαν άστρα ενός ουρανού που κάποτε φώτισε τη διαδρομή μου. Άλλα έλαμψαν για μια στιγμή, άλλα συνόδευσαν ολόκληρες εποχές της ζωής μου.

Μεγαλώνοντας κατάλαβα πως δεν συναντάμε ανθρώπους για να κατοικήσουν για πάντα δίπλα μας. Κάποιοι έρχονται για να μας διδάξουν, κάποιοι για να μας αποκαλύψουν άγνωστες πλευρές του εαυτού μας και κάποιοι για να συντροφεύσουν μια συγκεκριμένη εποχή της ζωής μας. Έμαθα ακόμη πως η αξία μιας αγάπης δεν μετριέται από τη διάρκειά της αλλά από το αποτύπωμα που αφήνει στην ψυχή. Γιατί μια αληθινή σχέση δεν ενώνει απλώς δύο ανθρώπους, οικοδομεί έναν κοινό τόπο, όπου οι φόβοι, οι ελπίδες, οι αδυναμίες και τα όνειρα αποκτούν κοινή γλώσσα. Και όταν αυτό συμβεί, τίποτε δεν χάνεται πραγματικά, ακόμη κι αν οι δρόμοι κάποτε χωρίσουν.

Με βαθύ σεβασμό αφιερώνω τις σκέψεις αυτές οι οποίες αποτελούν μια πράξη ευγνωμοσύνης προς τις γυναίκες που συντρόφευσαν τη ζωή μου, προσφέροντας, καθεμία με τον δικό της τρόπο, ένα κομμάτι αλήθειας, ομορφιάς και γνώσης.

Γι' αυτό τώρα πια δεν αναρωτιέμαι γιατί κάποιες έμειναν και άλλες έφυγαν. Αναρωτιέμαι μόνο πόσο φτωχότερος θα ήταν ο κόσμος μου αν δεν είχαν περάσει ποτέ από τη ζωή μου.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας
Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Γνῶθι σεαυτόν

Ως εκπαιδευτής πολεμικών τεχνών και ενεργό μέλος της τοπικής κοινωνίας, θεωρώ χρέος μου να εκφράζω δημόσια τις σκέψεις και τις ανησυχίες μου για κοινωνικά φαινόμενα που επηρεάζουν την κοινωνική συνοχή, τις αξίες και τη διαπαιδαγώγηση των νέων.

Υπάρχει ένα ρητό που λέει: «Ό,τι σπείρεις, θα θερίσεις». Όπως επίσης λέγεται ότι "όπου υπάρχει καπνός, υπάρχει και φωτιά" και "όπου υπάρχει δράση, υπάρχει αντίδραση" από τον περίφημο Νόμο του Νεύτωνα (ο οποίος βρίσκει καθημερινά εφαρμογή στην άθληση, στην εργασία, στις ανθρώπινες σχέσεις και στην κοινωνία συνολικά. Κάθε πράξη παράγει συνέπειες και κάθε επιλογή διαμορφώνει το αποτέλεσμα που ακολουθεί).

Πρόκειται για μια νομοτέλεια, για κανόνες που διέπουν την ίδια τη φύση. Κανόνες τους οποίους ο άνθρωπος οφείλει να μελετήσει και να κατανοήσει έχοντας πάντοτε το «γνώθι σαυτόν»* ως οδηγό.

Η νομοτέλεια δεν καταργείται ούτε παρακάμπτεται. Όταν ο άνθρωπος την αγνοεί, εκείνη επιστρέφει με απρόβλεπτες αντιδράσεις, γεγονότα και συμπεριφορές που συχνά αφήνουν άναυδη την κοινωνία και τους ανθρώπους της.
Έχει αποδειχθεί περίτρανα κατά τα τελευταία πενήντα χρόνια ότι η νοητική και πνευματική εξέλιξη του σύγχρονου ανθρώπου δεν προχώρησε όσο θα έπρεπε, ώστε να μπορεί να αντιλαμβάνεται τι πραγματικά συμβάλλει στην ευημερία και την ευτυχία του. Αντιθέτως, το υποσυνείδητό του έχει κατακλυστεί από άχρηστες και περιττές πληροφορίες, με αποτέλεσμα, σε κρίσιμες στιγμές, να αδυνατεί να διακρίνει το πρέπον από το μη πρέπον, το ωφέλιμο από το επιζήμιο.
Όταν, με την πάροδο των χρόνων, επιχειρείται η αποδυνάμωση ή και η εξάλειψη των ηθικών αξιών, των παραδόσεων και των στοιχείων εκείνων που συγκροτούν την ταυτότητα και την πολιτισμική υπόσταση ενός λαού, τότε είναι αναμενόμενο να εμφανίζονται κοινωνικά φαινόμενα κρίσης, τα οποία όχι μόνο θα επαναλαμβάνονται, αλλά και θα εντείνονται.
Η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στη σωματική υπεροχή, αλλά στην πειθαρχία, τον αυτοέλεγχο και τον σεβασμό. Αξίες που η κοινωνία μας έχει σήμερα περισσότερο ανάγκη από ποτέ.


* Γνῶθι σεαυτόν = Γνώρισε τον εαυτό σου

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

 

η δύναμη της αυθεντικότητας

 

Παρατηρώ ότι, όσο περνά ο χρόνος και κλιμακώνεται η τριβή ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, αποκαλύπτονται στυγνά οι χαρακτήρες των ανθρώπων.

Ο χρόνος φθείρει κάθε προσωπείο. Κανείς δεν μπορεί να κρύβεται για πάντα πίσω από μάσκες και προσχήματα, προπάντων όταν προσπαθεί να προσποιηθεί κάτι που δεν είναι. Αργά ή γρήγορα, όλα αυτά τα τεχνητά σχήματα φθείρονται και καταρρέουν, γιατί κανένα ψέμα δεν αντέχει επ’ άπειρον απέναντι στη νομοτέλεια της ζωής.

Η ζωή, με τον δικό της αργό αλλά αμείλικτο ρυθμό, λειτουργεί σαν καθρέφτης: δεν συγχωρεί την υποκρισία, απλώς την αποκαλύπτει.

Το ίδιο ισχύει και για τους λιλιπούτειους συκοφάντες. Ακόμη κι όταν κάποιοι αξιόλογοι άνθρωποι επιλέγουν να τους απομακρύνουν από τη ζωή τους, εκείνοι συχνά συνεχίζουν να κατηγορούν και να διαβάλλουν, γιατί δυστυχώς έτσι έχουν μάθει να αναπνέουν. Με τη στάση τους, όμως, δεν εκθέτουν εκείνους που απομακρύνθηκαν, αλλά αποκαλύπτουν τη δική τους μίζερη φύση.

Και όσο κι αν η πρόθεσή τους είναι να πλήξουν τους άλλους, τελικά εκτίθενται οι ίδιοι μέσα από τα λόγια και τις πράξεις τους.

Βέβαια, τότε περιφέρονται σαν μετανιωμένοι, όμως ο κύβος έχει πια ριφθεί· και ο καθένας καλείται να ζήσει με την ιδιότητά του.

Όταν η αλήθεια αποκαλυφθεί και η γύμνια του πραγματικού γίνει φανερή, τότε είναι ήδη ξεκάθαρο ότι το καλό έχει επικρατήσει και η υποκρισία έχει καταρρεύσει.

Ένα είναι σίγουρο: η αλήθεια και το δίκαιο δεν εγγυώνται την εύκολη νίκη, αλλά χαρίζουν τη δύναμη να στέκεται κανείς όρθιος χωρίς να λυγίζει.

Κι αυτό είναι τελικά η πιο ήσυχη και συνάμα ουσιαστική μορφή νίκης. Η δύναμη του καλού να συνοδεύει τους αυθεντικούς.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Ερμηνευτική θεωρία της Ελληνικής αυτόχθονης συνέχειας

 

Οι Έλληνες αποτελούν τη συνέχεια ενός αρχαιότατου ελληνικού πυρήνα του Αιγαίου, ο οποίος διαμορφώθηκε μέσα στο ιδιαίτερο γεωγραφικό περιβάλλον της ως το νοτιότερο τμήμα της ευρωπαικής ηπείρου και του νησιωτικού χώρου ήδη από τη νεολιθική εποχή και την εποχή του χαλκού. Η θάλασσα, τα νησιά, οι απόκρημνες ακτές και η ανάγκη επικοινωνίας μεταξύ μικρών κοινοτήτων δημιούργησαν έναν λαό στραμμένο από νωρίς στη ναυτιλία, το εμπόριο και την εξερεύνηση.

Οι μεταγενέστερες επαφές με ινδοευρωπαϊκούς πληθυσμούς (αρχαίοι πληθυσμοί της ευρασιατικής στέπας που διασκόρπισαν γλώσσες και πολιτισμικά στοιχεία σε μεγάλη περιοχή της Ευρώπης και Ασίας)  δεν αντικατέστησαν αυτόν τον πυρήνα, αλλά οδήγησαν σε επιλεκτική αφομοίωση τεχνολογιών, πολεμικών πρακτικών και γλωσσικών στοιχείων ενώ ο βασικός χαρακτήρας του ελληνικού κόσμου παρέμεινε αυτόχθονος και συνεχής μέσα στον χρόνο.

Πολύ πριν εμφανιστούν οι μεγάλες μετακινήσεις νομαδικών φυλών στην Ευρώπη, στον προϊστορικό ελλαδικό χώρο είχαν ήδη αναπτυχθεί οργανωμένες κοινωνίες με ναυτική δύναμη, τεχνογνωσία και πολιτισμό. Ο Μινωικός πολιτισμός της Κρήτης και αργότερα ο Μυκηναϊκός κόσμος αποδεικνύουν ότι οι έλληνες διέθεταν ανεπτυγμένη ναυσιπλοΐα, εμπορικά δίκτυα, σύνθετη αρχιτεκτονική, μεταλλουργία και οργανωμένη διοίκηση πολλούς αιώνες πριν από τον μεγάλο ελληνικό αποικισμό του Εύξεινου Πόντου, της Μεγάλης Ελλάδας της Βόρειας Αφρικής και της Μικράς Ασίας.

Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι οι Έλληνες δεν δημιουργήθηκαν ξαφνικά από μια εξωτερική εισβολή, αλλά εξελίχθηκαν κυρίως μέσα στον ίδιο το γεωγραφικό τους ανάγλυφο. Οι επαφές με ινδοευρωπαϊκές νομαδικές φυλές πιθανόν έφεραν νέες τεχνολογίες, όπως η εκτεταμένη χρήση του αλόγου, του πολεμικού άρματος, νέων τύπων όπλων και μορφών πολεμικής οργάνωσης. Όμως αυτές οι επιρροές δεν αλλοίωσαν τον ήδη υπάρχοντα πολιτισμό, αντίθετα, αφομοιώθηκαν από έναν λαό (τον ελληνικό) που διέθετε ήδη ισχυρή πολιτισμική βάση, όπως αποτυπώνεται στη διαμόρφωση θρησκευτικών αντιλήψεων που κορυφώνονται αργότερα στο δωδεκάθεο, στην ανάπτυξη ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής παράδοσης με τα μινωικά ανάκτορα και μυκηναϊκές οχυρώσεις, καθώς και στην εξέλιξη της γλυπτικής, όπου ιδιαίτερα στην κλασική περίοδο αναδεικνύεται η ιδεατή απόδοση του ανθρώπινου σώματος και του αθλητικού ιδεώδους μέσα από έργα σε μάρμαρο και χαλκό.

Το γεγονός ότι οι Έλληνες πραγματοποίησαν μεγάλες θαλάσσιες μετακινήσεις και ίδρυσαν αποικίες σε τεράστιες αποστάσεις δείχνει ότι διέθεταν ήδη υψηλό επίπεδο ναυτικής γνώσης των μεγάλων εμπορικών διαδρομών, γεωγραφικής αντίληψης και κοινωνικής οργάνωσης. Ένας λαός που ήδη από την αρχαιότητα ταξίδευε από το Αιγαίο στην Σινώπη στην Τραπεζούντα στην Οδησσό στο Παντικάπαιον και Ταυρική, στις Συρακούσες, στη Μεσσήνη, στον Κρότων, στη Μασσαλία μέχρι τις Ηράκλειες Στήλες (Γιβραλτάρ) και στα παραθαλάσσια ελληνικά κέντρα της Β. Αφρικής, Κυρήνης και Ναύκρατις, αποτελούσε ήδη ένα εξελιγμένο εμπορικό και πολεμικό ναυτικό.

Η Ελληνική γλώσσα, όπως υποστηρίζουν παγκόσμιες επιστημονικές μελέτες παρότι παρουσιάζει συγγένειες με τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες εξελίχθηκε μέσα στον ιδιαίτερο χώρο του Αιγαίου και απέκτησε μοναδικό χαρακτήρα, πλούτο και ιστορική συνέχεια.

Συνεπώς, ο ελληνικός κόσμος μπορεί να ερμηνευθεί ως αποτέλεσμα μακράς συνέχειας ενός αυτόχθονου πολιτισμού, ο οποίος αφομοίωσε εξωτερικές επιρροές αλλά διατήρησε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του, τη ναυτική του φυσιογνωμία και την πολιτισμική του ταυτότητα, όπως αυτή αποτυπώνεται στις τέχνες και τα γράμματα, με την ανάπτυξη της ποίησης, της φιλοσοφίας και της ιστοριογραφίας, στον αθλητισμό με τη διαμόρφωση του ιδεώδους της σωματικής άσκησης και των αγώνων, στην ιατρική με συστηματικές προσπάθειες κατανόησης της ανθρώπινης υγείας και της φυσιολογίας καθώς και στην αστρονομία και την κοσμολογική σκέψη, μέσω της μελέτης των ουρανίων σωμάτων και της προσπάθειας ερμηνείας της τάξης του σύμπαντος.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας
Συντονιστής Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

η Πτώση

Υπάρχει μια βαθύτερη νομοτέλεια στη φύση της επιβίωσης, την οποία ο άνθρωπος αναπαράγει ασυναίσθητα σε όλη του τη ζωή.

Όταν μια αποτυχία απειλεί να τον καταρρεύσει ψυχικά και ηθικά, αρνείται να σταθεί απέναντί της για να την αντικρίσει κατάματα.
Σπάνια επιλέγει να ωριμάσει μέσα απ’ αυτήν, να ακονίσει τη σκέψη και την αντίληψή του.

Αντίθετα, αναζητά απεγνωσμένα ένα σωσίβιο επιβίωσης. Κάτι άμεσο. Κάτι που θα τον κρατήσει όρθιο, έστω και προσωρινά.
Γιατί η μοναξιά της πτώσης τρομάζει περισσότερο από την ίδια την πτώση.

Κι αυτό δεν αφορά μόνο έναν εσωτερικό φόβο κατάρρευσης, αλλά και τη διαρκή πίεση της καθημερινότητας, όπου ο άνθρωπος νιώθει την ανάγκη να κρατηθεί από κάτι για να σταθεί μέσα στον συνεχή ανταγωνισμό.

Και τότε μοιάζει με ένα πρωτόγονο θηλαστικό, έναν πίθηκο, που την ώρα που πέφτει στο κενό, αρπάζει ξαφνικά το επόμενο κλαδί πιστεύοντας πως σώθηκε.

Μα η σωτηρία του είναι μόνο η παράταση της πτώσης.

Κι αυτό γιατί, όταν απειλείται η εικόνα του εαυτού του, ο άνθρωπος πολύ δύσκολα αντέχει το κενό της μετάβασης.
Μεταπηδά βιαστικά σε κάτι νέο το οποίο μπορεί να είναι μια νέα συνήθεια, μια σχέση, μια ιδέα, μια επιβεβαίωση, έναν στόχο όχι όμως από αληθινή επιλογή αλλά από φόβο απέναντι στην  αδράνεια και τη σιωπή που τον φέρνει αντιμέτωπο με τον εαυτό του.

Κι έτσι συνεχίζει την ίδια κίνηση ξανά και ξανά.
Από κλαδί σε κλαδί.
Από φόβο σε φόβο.
Από ψευδαίσθηση σε ψευδαίσθηση.

Χωρίς ποτέ να μένει πραγματικά μόνος με τον εαυτό του.
Χωρίς ποτέ να βυθίζεται αρκετά μέσα του να ξεδιαλύνει τις συγκρούσεις του ώστε να καταλάβει ποιος είναι όταν δεν έχει πια από πού να κρατηθεί.

Ώσπου κάποτε δεν θα υπάρχει άλλο κλαδί.

Και τότε, καθώς θα πέφτει στο κενό και θα βλέπει το βάραθρο να ανοίγεται κάτω απο τα πόδια του, ενώ τα δέντρα θα μεγαλώνουν ολοένα μέσα στα μάτια του, ίσως για πρώτη φορά αντικρίσει καθαρά τη ζωή του.

Ίσως τότε καταλάβει πόσο επιφανειακά έζησε.
Πόσο χρόνο πέρασε απλώς επιβιώνοντας, χωρίς ποτέ να μάθει πραγματικά να στέκεται.

Η αληθινή ωρίμανση αρχίζει μόνο όταν ο άνθρωπος πάψει να ψάχνει το επόμενο κλαδί και στραφεί επιτέλους προς τη μοναδική δύναμη που μπορεί πραγματικά να τον κρατήσει όρθιο: την εσωτερική του δύναμη.

Αυτά  γίνονται πιο κατανοητά όσο ο άνθρωπος εξακολουθεί να παραμένει μέσα στον κύκλο της ζωής.Ίσως όλη αυτή η διαδικασία να μην αφορά μόνο την εσωτερική δύναμη του ανθρώπου αλλά και τη σταδιακή του εξέλιξη από τα πρωτόγονα ένστικτα προς μια πιο συνειδητή μορφή ύπαρξης.

 

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Η φθορά του λόγου

Είναι πραγματικά λυπηρό να διαπιστώνει κανείς ότι υπάρχουν άνθρωποι που διανύουν το βασικότερο τεταρτημόριο της ζωής τους και δεν έχουν καταφέρει να μάθουν να μιλούν με ευγένεια στον συνομιλητή τους. Δεν θέλω να πιστεύω πως αυτό οφείλεται σε ανεπάρκεια γραμματικών γνώσεων, αλλά ίσως σε έλλειψη στοιχειώδους μόρφωσης. Γιατί η μόρφωση δεν εξαντλείται στην ακαδημαϊκή γνώση, αλλά εκτείνεται στην καλλιέργεια του χαρακτήρα και στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος στέκεται απέναντι στον άλλον.

Η εμμονική τάση της αμάθειας να επιβάλλεται συνδέεται συχνά με φαινόμενα υποβάθμισης όσων υπερέχουν σε γνώση. Πρόκειται για έναν λανθασμένο τρόπο προσέγγισης που ενδέχεται να εκφράζει ανασφάλειες, μέσα από την περιφρόνηση των ορίων του σεβασμού.

Αναρωτιέμαι πόσο πρέπει να αποτραβιέται κανείς για να μην έρχεται διαρκώς αντιμέτωπος με αγενείς και ανώριμες συμπεριφορές. Και γιατί ο προσβαλλόμενος να θεωρείται διαρκώς υποχρεωμένος να ανέχεται τα πάντα. Δεν μπορεί η ευγένεια να ταυτίζεται με διαρκή αυτοκαταστολή, ούτε η ψυχραιμία με σιωπηλή αποδοχή.

Πού ακριβώς επισημαίνεται ότι ο λογικός άνθρωπος οφείλει να ανέχεται κάθε μορφή προσβολής μόνο και μόνο για να αποφεύγεται η ένταση; Και πώς μπορεί αυτό να θεωρείται κανόνας μιας δημοκρατικής κοινωνίας που βασίζεται στην ισότητα δικαιωμάτων και στον αμοιβαίο σεβασμό;

Η δημοκρατία πράγματι στηρίζεται στην ανοχή. Όμως η ανοχή δεν σημαίνει απουσία ορίων. Δεν σημαίνει ότι κάθε συμπεριφορά αποκτά αυτομάτως νομιμοποίηση επειδή κάποιος επικαλείται την ελευθερία λόγου ή το δικαίωμα έκφρασης. Μια πραγματικά υγιής κοινωνία απαιτεί ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία, τον αλληλοσεβασμό και την ευθύνη των λόγων και των πράξεων.

Αν η κοινωνία απαιτεί μόνο από τον ευγενή, τον ψύχραιμο και τον λογικό να αυτοσυγκρατείται διαρκώς, ενώ αφήνει τον αγενή και τον προκλητικό χωρίς συνέπειες, τότε δημιουργείται μια στρεβλή ηθική κατάσταση: ο πολιτισμένος περιορίζεται για να μη διαταραχθεί η ασχήμια της συμπεριφοράς των άλλων.

Ο Κάρλ Πόπερ, στο έργο του Η Ανοιχτή Κοινωνία και οι Εχθροί της (1945), διατύπωσε το «παράδοξο της ανεκτικότητας»: όταν μια κοινωνία ανέχεται απεριόριστα την επιθετικότητα, τη χυδαιότητα και την κατάχρηση της ελευθερίας, στο τέλος υπονομεύεται η ίδια η ανοχή πάνω στην οποία στηρίζεται.

Υπάρχει επίσης μια βαθύτερη ψυχολογική διάσταση. Συχνά η κοινωνία εξυψώνει την ηρεμία ως υπέρτατη αρετή, ακόμη κι όταν αυτή μετατρέπεται σε καταπίεση του φυσιολογικού θυμού. Όμως ο θυμός δεν είναι πάντοτε αρνητικός, υπάρχει και ο ηθικός θυμός: η αντίδραση απέναντι στην αδικία, στην απαξίωση και στην προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Άλλο, λοιπόν, η υπεράσπιση της αξιοπρέπειας και άλλο η τυφλή επιθετικότητα. Η συνεχής καταπίεση της αντίδρασης δεν παράγει πολιτισμό, συχνά οδηγεί σε εσωτερική φθορά, αγανάκτηση και σε εκρήξεις συσσωρευμένης οργής.

Αν η κοινωνική ειρήνη στηρίζεται αποκλειστικά στη σιωπή των αξιοπρεπών ανθρώπων, τότε δεν μιλάμε για υγιή κοινωνία, αλλά για μια εύθραυστη ισορροπία φόβου, ανοχής και παραίτησης.

Και σε αυτό διαφωνώ κάθετα και αμετάκλητα.

Ο πολιτισμός δεν φαίνεται από το πόσο ανέχεται κανείς την αγένεια, αλλά από το πόσο σέβεται τον άνθρωπο απέναντί του.

Γι’ αυτό και δυσκολεύομαι να ακούω ανθρώπους να θαυμάζουν τον λόγο ή να εκφράζουν φιλοφρονήσεις, αλλά όταν έρχεται η στιγμή μιας ουσιαστικής συζήτησης να αδυνατούν να επιχειρηματολογήσουν με σοβαρότητα, καταφεύγοντας άλλοτε από άγνοια και άλλοτε από συνήθεια σε μια πρόχειρη, επιπόλαιη και συχνά λαϊκίζουσα φρασεολογία.

Γιατί η ουσία δεν βρίσκεται στους εντυπωσιασμούς της στιγμής, αλλά στην ικανότητα του ανθρώπου να σκέφτεται, να ακούει και να εκφράζεται με σεβασμό, επιχειρήματα και μέτρο. Στη δυνατότητα να διαφωνεί χωρίς να εκχυδαΐζει τον διάλογο.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας

Στάση ζωής - Συνειδητή πορεία

 

Ο άνθρωπος οφείλει να αγαπά και να σέβεται πρώτα τον εαυτό του, όχι από εγωισμό, αλλά με επίγνωση της αξίας του. Τότε μπορεί να αναγνωρίσει και να εκτιμήσει ουσιαστικά και τον συνάνθρωπο του. Ο αυτοσεβασμός δεν είναι διαπραγματεύσιμος, αποτελεί θεμελιώδες κλειδί για  ισορροπημένες σχέσεις.

Η ευγένεια, ωστόσο, δεν ταυτίζεται με την ανοχή. Στο σημείο όπου εμφανίζεται η αυθάδεια και η αδικία είναι αναγκαίο να τίθενται όρια. Η συμπεριφορά των άλλων καθορίζει την απόσταση.

Η στάση μπορεί να παραμένει αξιοπρεπής και ψύχραιμη, χωρίς να μετατρέπεται σε παθητικότητα. Ο σεβασμός προς τους άλλους δεν σημαίνει παραίτηση από τον ίδιο τον εαυτό. Δηλώνει ανωτερότητα. Η ευαίσθητη ψυχή κρύβει υψηλό δείκτη ενσυναίσθησης. Μια βαθύτερη ικανότητα κατανόησης και σεβασμού της ζωής σε κάθε της μορφή. Αυτή εκφράζεται όχι μόνο στις ανθρώπινες σχέσεις αλλά και στη στάση απέναντι στα ζώα, εκεί όπου η συμπεριφορά δεν επηρεάζεται από συμφέρον ή προσδοκία, αλλά αποκαλύπτει την αυθεντική ηθική συγκρότηση του ανθρώπου.

Η ευγένεια δεν είναι αδυναμία, είναι η εσωτερική αντανάκλαση μιας ώριμης προσωπικότητας, δομημένης πάνω στη γνώση, την εμπειρία και μια συνειδητή στάση ζωής.

Ιδιαίτερα δύσκολη γίνεται η συνειδητοποίηση όταν η απογοήτευση προέρχεται από ανθρώπους στενού περιβάλλοντος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αποκαλύπτεται συχνά ότι τα συμφέροντα υπερισχύουν των σχέσεων και ότι η εμπιστοσύνη είναι εύθραυστη. Τότε γίνεται πιο έντονη η αίσθηση της μοναχικής πορείας που καλείται να διανύσει κάθε άνθρωπος.

Αυτή η εμπειρία δεν πρέπει να αποτελεί κατάληξη αλλά σημείο καμπής.

Η πραγματική δύναμη έγκειται στην ικανότητα του ανθρώπου να στηρίζεται στον εαυτό του, χωρίς να απομονώνεται από τους άλλους. Να εξελίσσεται, να θέτει όρια και να επιλέγει με μεγαλύτερη επίγνωση τους ανθρώπους που αξίζουν να βρίσκονται δίπλα του και γενικότερα στη ζωή του. Δυνατός δε σημαίνει μονάχα αυτός που δεν λυγίζει αλλά εκείνος που δεν χάνει τον εαυτό του σε αντίξοες συνθήκες και παραμένει αυθεντικός.

Διότι, “αδύναμος κρίκος” δεν είναι εκείνος που δοκιμάστηκε και απορρίφθηκε αλλά εκείνος που δεν αξιοποίησε την εμπειρία για να γίνει πιο ισχυρός. Και όταν ο άνθρωπος συνεχίζει να παραμένει παγιδευμένος μέσα στον κυκεώνα των συνεπειών ενός σφοδρού περάσματος, η επαναφορά γίνεται ακόμα δυσκολότερη και η παρουσία του κινδυνεύει να μετατραπεί σε σκιά μέσα στη ροή της καθημερινότητας.

Η εμπειρία δεν είναι το τέλος μιας δύσκολης φάσης αλλά η αρχή μιας πιο ώριμης εξέλιξης του ανθρώπου.

Γιατί “πλούσιος” άνθρωπος είναι εκείνος που πλαισιώνεται από ανθρώπους με ταπεινή και αληθινή ψυχή, οι οποίοι, χωρίς να το συνειδητοποιούν, του μεταδίδουν τα χρήσιμα δώρα της ζωής που δεν ειναι κάτι περισσότερο απο τη γαλήνη και την ηρεμία.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής - Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας