Η σύγχυση της εποχής μας

 

Στην καθημερινότητα, πέρα από τη ρουτίνα και τη συνεχή επανάληψη των μικρών γεγονότων που γεμίζουν το εικοσιτετράωρο της ζωής, καθοριστικό ρόλο στον τρόπο που σκεφτόμαστε και δρούμε παίζει ο βιορυθμός μας, ο οποίος ρυθμίζεται από βασικές βιολογικές λειτουργίες και επηρεάζεται άμεσα από τα φυσικά φαινόμενα, όπως το φως, οι εναλλαγές των εποχών και οι κλιματικές συνθήκες. Παράλληλα, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αναδύεται ο τρόμος της ανασφάλειας και η αίσθηση κατωτερότητας που βιώνουν πολλοί, καθώς βαδίζουν σε μονοπάτια αμφιβολίας και ψυχικής ανισορροπίας. Αυτό συμβαίνει συχνά επειδή δεν κατανοούν το αυτονόητο. Ότι για να λειτουργήσει σωστά μια κοινωνία, δεν πρέπει κάποιοι να πράττουν στους συνανθρώπους τους ό,τι δεν θα ήθελαν να τους συμβεί. Σε μια κοινωνία αφημένη στην αταξία και την έλλειψη ασφάλειας, όπου οι φυσικοί και κοινωνικοί ρυθμοί διαταράσσονται, η ανθρώπινη συμπεριφορά γίνεται συχνά αυθαίρετη, παρορμητική και ανεξέλεγκτη.

Όσοι βαδίζουν σε μονοπάτια αμφιβολίας δεν κινούνται πάντα προς την κατανόηση. Συχνά στρέφονται σε εικόνες, πρότυπα και προορισμούς που τους προσφέρουν στιγμιαία βεβαιότητα, χωρίς όμως να τους δίνουν μια σταθερότητα ή  ένα νόημα.

Σε μια φαινομενικά πολιτισμένη υπόσταση, όπου κυριαρχεί η ψευδαίσθηση της ενσυναίσθησης και η αταξία συνυπάρχει με την έλλειψη ελέγχου, ό,τι συμβαίνει μακριά από την αυλή των άλλων φαίνεται να μη ενδιαφέρει κανέναν. Έτσι, οι άνθρωποι καταλήγουν να αναζητούν απεγνωσμένα νόημα ή έστω μια πρόσκαιρη ανακούφιση. Ένα σημαντικό λάθος που κάνουν πολλοί είναι ότι συγκρίνουν την ψυχαγωγία με τη σκληρή πραγματικότητα. Η διασκέδαση δεν σημαίνει οπωσδήποτε μούδιασμα των εγκεφαλικών κυττάρων ή ένα πρόωρο εξευτελισμό σε δημόσιο χώρο, και η ψυχαγωγία, αυτή που ικανοποιεί την ψυχή και ευφραίνει το νου, όπως ένα θέατρο ή μια συναυλία ή το διάβασμα ενός βιβλίου που προκαλεί συναισθηματική ανάταση,  δεν μπορεί να ενταχθεί απρόσκοπτα στην καθημερινότητα.

Αυτό γίνεται ακόμα πιο εμφανές όταν κάποιος δεν έχει τη δυνατότητα να την εντάξει στο πλαίσιο της εβδομαδιαίας δραστηριότητάς του, με αποτέλεσμα η σύγχυση ανάμεσα σε ψυχαγωγία και σκληρή πραγματικότητα να γιγαντώνεται.

Παράλληλα, φαίνεται ξεκάθαρα ότι η κοινωνική επιβεβαίωση των προσόντων και της αξίας ενός ατόμου συχνά περνά πλέον μέσα από την τηλεόραση και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, με τρόπο που τείνει να υποτιμά την ουσιαστική γνώση και κριτική σκέψη. Όλο αυτό απομακρύνει το πιο σημαντικό αγαθό στην ανθρώπινη ζωή:

την ε κ τ ί μ η σ η, ένα αγαθό που χάνει συνεχώς τη θέση του στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Το γεγονός ότι κάποιος μπορεί να αποφεύγει όλα αυτά που τον τρομάζουν, να ταξιδεύει συχνά ίσως για να γνωρίσει νέο κόσμο, να διασκεδάζει τυφλά για να εκτονώνονται οι ορμόνες του ή να βρίσκει άλλους τρόπους δεν σημαίνει ότι η ζωή του έχει αποκτήσει ιδιαίτερο νόημα ή ποιότητα. Όταν το σύνολο μιας κοινωνίας στην οποία έχει αποφασίσει να ζει βρίσκεται σε απόγνωση, τότε λείπει το ουσιαστικότερο: η ασφάλεια, η σταθερότητα και η αίσθηση κοινού σκοπού, κάτι ανώτερο από το άτομο και τις προσωπικές του συγκρίσεις με τους άλλους.

Όταν κάποιος αυτοπροσδιορίζεται ως κοινωνικός, οφείλει να επιδεικνύει και την ανάλογη κοινωνική συμπεριφορά.

Γι’ αυτό η προβολή πλούτου ως απόλυτης επιβεβαίωσης αξίας, μέσα σε μια κοινωνία που δοκιμάζεται, γεννά οξείες αντιθέσεις και εύλογη αγανάκτηση.

Και τότε το ερώτημα δεν είναι αν επιτρέπεται να ξεφεύγουμε, αλλά αν έχουμε ξεχάσει τι πραγματικά σημαίνει να ζούμε μέσα σε μια κοινωνία. Τι πρέπει κανείς να αποδέχεται και τι να απορρίπτει.

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας - Συντονιστής Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και Αυτοάμυνας