απο την επικοινωνία στην έκθεση

 

Το 1995, όταν ήθελα να περιηγηθώ στο διαδίκτυο και να αναζητήσω πληροφορίες, ακόμη και για θέματα αγοράς και μάρκετινγκ, η σύνδεση δεν ήταν υπόθεση δευτερολέπτων. Μέσω της τηλεφωνικής γραμμής, ο χαρακτηριστικός ήχος του διαμορφωτή (modem) πυροδοτούσε τη διαδικασία ανίχνευσης σήματος για αρκετή ώρα, πολλές φορές ακόμη και για ένα λεπτό, μέχρι να αποκατασταθεί η σύνδεση.

Ήταν μια διαφορετική εποχή του διαδικτύου.

Σε δημόσιους ιστοχώρους (forum) η συμμετοχή γινόταν συνήθως με ένα ψευδώνυμο ή ένα όνομα χρήστη. Οι άνθρωποι συζητούσαν, αντάλλασσαν απόψεις, ζητούσαν συμβουλές, μοιράζονταν γνώσεις και δημιουργούσαν νέες γνωριμίες. Δεν υπήρχαν ακόμη οι σημερινές ψηφιακές εξέδρες (πλατφόρμες) κοινωνικής δικτύωσης, τα δημόσια προφίλ, οι αναρτήσεις εικόνων και η διαρκής παρουσία της προσωπικής ζωής μπροστά σε ένα απροσδιόριστο διαδικτυακό κοινό.

Υπήρχε επικοινωνία χωρίς απαραίτητα να υπάρχει έκθεση.

Με την εξάπλωση των κοινωνικών δικτύων, η ψηφιακή πραγματικότητα άρχισε να μεταβάλλεται. Το ψηφιακό περιβάλλον  διεύρυνε εντυπωσιακά τις δυνατότητες επικοινωνίας, γνωριμίας και προβολής. Ένας άνθρωπος μπορούσε πλέον να δημιουργήσει τη δική  του ταυτότητα, να παρουσιάσει τη δραστηριότητά του, να δημοσιεύσει εικόνες και κείμενα και να επικοινωνήσει με ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η δυνατότητα αυτή ήταν πρωτόγνωρη. Ήταν όμως και η αρχή μιας νέας σχέσης του ανθρώπου με την εικόνα του. Από την επικοινωνία περάσαμε σταδιακά στην προβολή. Από το προφίλ στην ψηφιακή ταυτότητα. Από την ανάρτηση στην καθημερινή παρουσία. Και από την απλή γνωριμία, στην ανάγκη για διαρκή αναγνώριση μέσω αντιδράσεων, σχολίων και ακολούθων.

Βέβαια, η δημόσια παρουσία δεν είναι από μόνη της κάτι αρνητικό. Το πρόβλημα δεν είναι η προβολή ενός προσώπου αλλά τι υπηρετεί.. Ένα δημόσιο πρόσωπο, ένας καλλιτέχνης, ένας συγγραφέας ή ένας δημιουργός έχει εύλογο λόγο να παρουσιάζει το έργο του, τη δραστηριότητά του ή ακόμη και στιγμές της καθημερινότητάς του, όταν αυτές συνδέονται με τη δημόσια εικόνα και τη δημιουργική του πορεία. Η προβολή μπορεί να υπηρετεί την τέχνη, την ενημέρωση, την επαγγελματική δραστηριότητα ή την επικοινωνία με το κοινό.

Το ζήτημα αρχίζει όταν δεν προβάλλεται πλέον κάτι επειδή έχει αξία, αλλά η ίδια η προβολή αποκτά αξία. Όταν η καθημερινότητα μετατρέπεται σε διαρκές περιεχόμενο, η προσωπική ζωή σε δημόσια εικόνα και η παρουσία σε μια συνεχή αναζήτηση ορατότητας, αντιδράσεων και επιβεβαίωσης.

Σε αυτό το σημείο η προβολή παύει να είναι απλώς ένα μέσο επικοινωνίας και αρχίζει να γίνεται σκοπός από μόνη της. Έτσι η τεχνολογία παύει να είναι μόνο εργαλείο επικοινωνίας και μετατρέπεται σε καθρέπτη της ανθρώπινης ανάγκης για ορατότητα.

Και το ουσιαστικό ερώτημα που τίθεται πλέον καθαρά και εύλογα:

Πότε η επικοινωνία παύει να είναι επικοινωνία και μετατρέπεται σε έκθεση;

Κωνσταντίνος Ε. Χουρίδης

Συγγραφέας

Συντονιστής Εκπαιδευτής μαχητικών τεχνών και αυτοάμυνας